tentoonstelling

Locatie: Van Abbemuseum
Opening: Thursday, 24 April 2008 16:07

El Lissitzky, Deimantas Narkevicius

Plug In #06

Kunstenaar: El Lissitzky

De grootste verzameling van werken van El Lissitzky (1890-1941) buiten Rusland maakt deel uit van de collectie van het Van Abbemuseum. Lissitzky’s werk is keer op keer inspiratiebron voor de totstandkoming van tentoonstellingen.

Zijn ontwerpen van een nieuwe abstracte beeldtaal en hun vertaling in grafisch werk hebben een plaats gekregen in een centraal gelegen museumzaal. Lissitzky noemde zijn ontwerpen Prounen. Proun betekent ‘voor de voorvechters van de nieuwe kunst’, een ideaal waarmee Lissitszky zich vol verve vereenzelvigde. De kunstenaar diende in zijn ogen de nieuwe maatschappij te dienen, naast de arbeider, de wetenschapper en de ingenieur. Kunst stond in het teken van de sociale revolutie en moest een objectieve kwaliteit nastreven die de verwezenlijking van een communistische droommaatschappij verbeeldde. Zijn werk toont constructies en ontwerpen waarin de nagestreefde idealen in strakke en georganiseerde vormentaal gevat worden.

Tegen de tijd dat het communistische bolwerk waar Lissitzky zich voor inzette eind vorige eeuw ontmanteld werd en de Sovjet-Unie uiteenviel in onafhankelijke staten, begint de in 1964 geboren Litouwse beeldhouwer en filmmaker Deimantas Narkevičius juist met zijn werk op het communistische erfgoed te reageren. Als na de onafhankelijkheid van Litouwen in 1991 opnieuw kersverse utopieën over maatschappij, kunst en cultuur ontstaan, laat hij zich niet door de waan van de dag verleiden, maar richt hij zijn camera eerst op een intelligente en scherpzinnige (her)interpretatie van het verleden. De films van Narkevičius vormen stuk voor stuk een analyse van de wijze waarop in het verleden de socialistische utopie in woord en beeld werd verkocht en de manier waarop dit het leven van de individuele Sovjetburger beïnvloed heeft. Hij maakt hierover zowel persoonlijke als meer essayistische documentaires. Ze hebben met elkaar gemeen dat zijn interpretatie zich ogenschijnlijk als vanzelf vertelt, doordat hij de filmische procedés die in het verleden gangbaar waren in het hier en nu gebruikt. Zijn films hebben deels het uiterlijk van informatieve Sovjetfilmpjes uit de jaren zestig en zeventig. In werkelijkheid manipuleert de filmmaker hiermee zijn actuele beelden en krijgen deze een historische verdubbeling, die elke interpretatie, laat staan een waarheidsvinding, tot een complexe onderneming maakt. De absolute waarden van de voormalige Sovjet-Unie krijgen met terugwerkende kracht een wankele basis. In later werk onderzoekt de filmer hoe juist het verlies van deze absolute waarden de hedendaagse jeugd naar het verleden doet terugverlangen als naar een exotische wereld, die in hun beleving niet meer verbonden is met de repressieve werkelijkheid die ermee samenging.

In Plug In #06 ontmoeten Lissitzky en Narkevičius elkaar op opmerkelijke wijze. Waar Lissitzky in zijn Figurinnemappe Sieg über die Sonne in 1923 de nieuwe mens bezingt, die zijn afhankelijkheid van de zon inruilt voor een zelfgeschapen energiebron, ontmantelt Narkevičius in zijn documentaire Energy Lithuania het roemrijke bestaan van zo’n menselijke uitvinding. Op even sobere als doeltreffende wijze toont hij hoe het optimisme waarmee in de jaren zestig een elektriciteitscentrale werd opgebouwd, plaats heeft gemaakt voor een bijna stilliggend complex. De offers van de arbeiders, in heroïsche muurschilderingen vereeuwigd, krijgen hierdoor een wrange context. Opnames van linedansende inwoners van het stadje Elektrënai tonen hoe de bereidheid van de burger om zichzelf onderdeel te maken van een gestroomlijnd geheel niet meer de opbouw van een nieuwe heilstaat ten goede komt, maar zich heeft verplaatst naar een onschuldige vrijetijdsbeoefening.

El Lissitzky, Deimantas Narkevicius - Plug In #06 is onderdeel van: Plug In

Van Abbemuseum
Bilderdijklaan 10
5611 NH Eindhoven
Nederland
T: +31 40 238 1000
info@vanabbemuseum.nl


Disclaimer & Colofon

Openingstijden: di t/m zo van 11:00 tot 17:00 uur
Iedere eerste donderdagavond van de maand tot 21:00 uur geopend.
Vanaf 17:00 uur is het museum dan gratis te bezoeken.

 

 

Het Van Abbemuseum wordt onder andere ondersteund door: