Modulaire bank, ontworpen door Slothouber en Graatsma voor Pastoe. Courtesy VIVID, Rotterdam
Modulaire bank, ontworpen door Slothouber en Graatsma voor Pastoe. Courtesy VIVID, Rotterdam

tentoonstelling

Locatie: Van Abbemuseum

Jan Slothouber 1918-2007

Het van Abbemuseum wijdt – in het kader van de Dutch Design Week - van 17 oktober tot 5 januari een retrospectieve tentoonstelling aan het veelzijdige oeuvre van Jan Slothouber, de vorig jaar overleden architect en oud-hoogleraar aan de Technische Universiteit Eindhoven. Vanaf 1950 tot 1970 ontwikkelde hij met William Graatsma (1925) voor de Staatsmijnen ( later DSM ) een ‘kubies’ vormgevingssysteem. Na zijn overlijden verwierf het Van Abbemuseum belangrijke delen van zijn werk, archief en bibliotheek. Reden temeer om deze bijna vergeten pionier van de naoorlogse Nederlandse vormgeving in de actualiteit te plaatsen.

Vanaf midden jaren vijftig werkten Slothouber en Graatsma bij de Staatsmijnen (DSM). Daar ontwierpen zij verpakkingen, advertenties en tentoonstellingen en bepaalden daarmee het corporate image van DSM. Daarnaast experimenteerden ze met kubische constructies en ontwikkelden het verder uit voor toepassingen in de tentoonstellingsbouw. Een voorbeeld van hun werk is onder anderen hun inzending op de Wereldtentoonstelling in 1958 in Brussel. Zij werden in 1965 door de beeldende kunst omarmd door de belangstelling die ontstond voor seriële en conceptuele kunst en de minimal art. De vernieuwende manier van tentoonstellingsontwerp leverde een tentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam op. Onder de titel "vier kanten: maat, vorm,kleur, letter " werden vorm-, maatgeving, kleur- en letterexperimenten rond de kubus getoond.

Hierna richtten Slothouber en Graatsma het centrum voor cubische constructies (CCC) op. In 1966 kreeg CCC met Peter Struycken en Johannes Itten de Sikkensprijs uitgereikt voor hun vernieuwende rol in kunst en vormgeving. In 1970 vertegenwoordigden zij Nederland met hun Cubische Constructies op de Biënnale van Venetië.

De kubus bestond voor Jan Slothouber niet alleen uit strikt wiskundige en beperkende mogelijkheden maar had ook een sociale betekenis. Hij verzette zich tegen het persoonlijke individualisme van bijvoorbeeld de Cobra-schilders en verkoos een meer democratische kunstvorm, waarbij de kubus als universele vorm voor iedereen begrijpelijk en hanteerbaar was. CCC trok daarbij de uiterste consequentie dat zij zich ook niet om het copyright van de ontwerpen bekommerde. Zo werd een universeel frame ontwikkeld, bestaande uit twaalf gelijke delen die uit elkaar gehaald konden worden. Het frame bood verschillende toepassingsmogelijkheden. Met kubussen in andere maatvoeringen erbij kon men spelenderwijs een geometrische (meubel)constructie bouwen. Deze werkwijze greep terug op het ideaal om kunst en vormgeving in de samenleving te integreren.

TH/e

In 1970 accepteerde Jan Slothouber een uitnodiging van de Technische Hogeschool te Eindhoven om aan de nieuw opgezette afdeling Technische Bouwkunde de faculteit Vormleer te komen invullen. Vanaf 1970 tot aan zijn emeritaat in 1983 was hij lector en vervolgens gewoon hoogleraar Vormleer aan de TH/e en ontwikkelde met studenten de 'nieuwe kubiese konstrukties'. Vanaf 1983 bleef hij verder werken aan de ontwikkeling van zijn ‘kubiese konstrukties’. Deze 'Nieuwe Kubiese Konstrukties' 'NKK' leverden hem eveneens veel waardering op. In 1989 tevens een IKEA Award. De afgelopen jaren kwam zijn werk opnieuw in de belangstelling door een tentoonstelling bij galerie VIVID te Rotterdam. Het resulteerde in de verwerving van kubiese konstrukties door het Stedelijk Museum Amsterdam. Tot het einde van zijn leven werkte Jan Slothouber aan zijn 'nieuwe kubiese konstrukties'.

Archief

Recentelijk werd het archief, de bibliotheek en een aantal werken van Jan Slothouber geschonken aan het Van Abbemuseum. Deze schenking biedt de mogelijkheid om verbanden te leggen met de bestaande collectie van het Van Abbemuseum. Enerzijds is de wijze waarop Slothouber zijn ontwerpen heeft gemaakt en de daarbij behorende filosofie verwant aan de wijze waarop El Lissitzky zijn veelzijdig oeuvre heeft vormgegeven. Maar er zijn ook sterke parallellen te trekken met hetgeen de kunstenaars van de Minimal Art als bijvoorbeeld Sol LeWitt onderzochten in termen van standarisering en systematisering. Daarnaast was Jan Slothouber vriend en vakgenoot van de oud-directeur van het Van Abbemuseum Jean Leering. Zij hebben samengewerkt op de TU/e en schreven diverse niet (buiten de universiteit) gepubliceerde nota’s en filosofische essays over de sociale en maatschappelijke consequenties van ‘het ontwerp’. Anderzijds was Jan Slothouber een gerespecteerd leermeester van de Eindhovense architect en kunstenaar John Körmeling. Deze invloed is terug te zien in de wijze waarop hij zijn concepten vormgeeft en in het denken over de vervaging van grenzen tussen design, architectuur en kunst.

Erg bekend en actueel is de modulaire bank die Slothouber en Graatsma ontwierpen voor de firma Pastoe en die pregnant figureerde in de film voor de Biënnale van Venetië door de Nederlandse kunstenaars De Rijke & De Rooy.

Van Abbemuseum
Bilderdijklaan 10
5611 NH Eindhoven
Nederland
T: +31 40 238 1000
info@vanabbemuseum.nl


Disclaimer & Colofon

Openingstijden: di t/m zo van 11:00 tot 17:00 uur
Iedere eerste donderdagavond van de maand tot 21:00 uur geopend.
Vanaf 17:00 uur is het museum dan gratis te bezoeken.

 

 

Het Van Abbemuseum wordt onder andere ondersteund door: