Plug In #4. Foto Peter Cox
Plug In #4. Foto Peter Cox

tentoonstelling

Locatie: Van Abbemuseum

Suchan Kinoshita. Luidspreker

Plug In #04

Kunstenaar: Suchan Kinoshita

Conservator: Christiane Berndes

Eigenlijk, zou je kunnen zeggen, creëert Kinoshita met haar installaties en objecten ‘situaties’ waarin de toeschouwer een actieve rol krijgt toebedeeld. Zij schept de condities die de situatie bepalen. Het eindresultaat is onvoorspelbaar. Kinoshita maakt processen en veranderingen zichtbaar.

Vóórdat Suchan Kinoshita als beeldend kunstenaar ging werken, volgde ze een opleiding aan de Musikhochschule in Keulen en werkte ze mee in het TAM (Theater am Marienplatz) in Krefeld. In haar werk zie je sporen van deze opleiding terug.

Begin jaren negentig hield zij zich een tijd lang bezig met de vraag hoe ze haar installaties het beste zou kunnen documenteren. In die tijd ontstond het idee om een kunstwerk te maken dat bestaat uit documentatie. Deze documentatie fungeert dus niet alleen als middel om het kunstwerk te representeren, maar is een eigen, zelfstandig kunstwerk geworden. Uitgangspunt voor dit project was het toneelbeeld dat Kinoshita ontwierp voor het theaterstuk ‘That Time’ van Samuel Beckett. Het stuk gaat over een man die het heden en de leegte die hij daarin ervaart tracht te ontwijken door voortdurend in het verleden te leven. Beckett zelf gaf aanwijzingen voor het toneelbeeld. Op het podium is het hoofd van een oude man zichtbaar, dat boven de vloer lijkt te zweven. Drie stem-men spreken hem toe, van links, van rechts en van boven. De stemmen wisselen elkaar af in een bepaald patroon. Het blijken zijn eigen stemmen te zijn die vertellen over verschillende fases in zijn leven en voortdurend proberen ‘die tijd’ terug te vinden. De stemmen lijken hem troost te brengen. Na een aantal rondes is er een intermezzo zonder tekst. Het hoofd opent langzaam de ogen en zijn adem wordt hoorbaar. Wanneer de ogen sluiten begint het carrousel der verhalen opnieuw, maar in een andere volgorde. Langzaam vallen de verhalen in elkaar en ont

hullen de oorzaak van de erbarmelijke staat waarin hij verkeert, zijn angst voor het heden, de leegte.

Kinoshita’s decorontwerp bestaat uit 17 houten ladders die in een cirkel staan opgesteld. In het midden is een trechter van stof met daaronder een ring. Onder de ring is het hoofd van de man te zien. Het publiek (dat slechts bestaat uit 17 personen) beklimt de ladder en kijkt van boven af neer op het hoofd van de man in de trechter. Dit ontwerp was zodanig sterk dat Kinoshita zich afvroeg of het niet ook los van het theaterstuk als zelfstandig object zou kunnen functioneren. “Als object had het een zekere functionaliteit, het creëerde een an-der soort perspectief, waardoor er iets gebeurde wat niet in een regie te vatten was. Het had aantrekkingskracht omdat je uitgenodigd wordt een ander stand-punt in te nemen.” Ze besloot het werk op verschillende locaties op te bouwen om te zien hoe de verschillende omgevingen het object zouden beïnvloeden.

De installatie werd op een en dezelfde dag, 23 mei 1990, op 17 verschillende plaatsen in Maastricht op-en afgebouwd. ’s Ochtends om 5 uur vertrok Kinoshita met een vrachtwagen vol materiaal, een team van medewerkers om op-en af te bouwen en twee fotografen om het proces te documenteren. De werkwijze van de fotografen liep sterk uiteen: de een was goed in het documenteren van de resultaten in prachtige overzichtsfoto’s, de ander legde het proces vast in snelle snapshots. Twee totaal verschillende manieren om het proces te documenteren die elkaar uitstekend aanvulden. Een aantal locaties was van tevoren vastgesteld, andere werden tijdens de tocht door de stad uitgekozen. ’s Avonds om 8 uur, na een dag keihard werken, was de klus geklaard. Het enige zichtbare restant van deze Sisyphus arbeid waren de foto’s.

De keuze voor de juiste presentatiewijze van de foto’s was niet eenvoudig. “Hoewel ik denk dat mensen veel liever een klein boekje hadden gehad dat ze makkelijk met zich mee konden dragen, heb ik ervoor gekozen een soort onhandelbaar object te maken. Ik wilde dat het object weer een nieuw object zou worden, waar je moeilijk overzicht over kon krijgen. Dat is ook waarom ik voor die leporello heb gekozen: het begint wel ergens, maar je hebt niet het gevoel dat je het van A tot Z kunt bekijken.”

De foto’s werden gedrukt op kalkpapier en vervolgens op het houten boek vastgelijmd. Een moeizaam proces dat veel tijd in beslag nam. “Dat hout is precies hetzelfde als dat van de ladders. De structuur schijnt nog door de foto’s heen. Samen met boekbinder Arno Lips heb ik van alles geprobeerd om die transparantie te krijgen. Het drukken ging nog wel, maar dat plakken… Dat moest met zo’n zware wals gebeuren, daar zijn we toch zeker een paar maanden mee bezig geweest.”

‘Eintagebuch’ is een werk dat een ander werk documenteert. Kinoshita speelt daarbij met object, presentatie, context en documentatie. Elke presentatie legt andere verbindingen, elke context geeft het object een andere betekenis, elke documentatie is een interpretatie die de betekenis van het object verandert. “Ik denk niet dat het ‘Eintagebuch’ het object documenteert; het is duidelijk iets anders dan een weergave, maar ik denk dat dat ook al wel duidelijk was tijdens het maken. Het speelt meer met de onmogelijkheid van documentatie dan dat het toch nog probeert die oplossing te vinden.”

‘Eintagebuch’ gaat niet alleen over kunst en documentatie, maar ook over kunst en theater. In beide gevallen is er sprake van (her)interpretatie, verplaatsing, heropvoering en documentatie. Maar er is ook de herinnering en de poging het verleden steeds opnieuw leven in te blazen. De titel van het werk, ‘Eintagebuch’, verwijst niet alleen naar het dagboek als autobiografisch verslag, maar ook naar het moment in de tijd -die ene dag -waarop dit project of deze performance werd uitgevoerd. In 1994 maakte Kinoshita een lichtbeeld van de woorden ‘Now’ en ‘Here’, die samen het woord ‘Nowhere’ vormen en daarmee het relatieve van plaats en tijd aan. Je probeert in het ‘hier en nu’ te zijn, maar zodra je je daarvan bewust bent is het moment alweer verdwenen. Is het deze paradox die Kinoshita in het werk van Beckett aantrekt?

De citaten van Kinoshita zijn afkomstig uit een interview van Johan Deumens in maart 2004.

Mede mogelijk gemaakt door

Onderdeel van: Plug In

Van Abbemuseum
Bilderdijklaan 10
5611 NH Eindhoven
Nederland
T: +31 40 238 1000
info@vanabbemuseum.nl

Openingstijden: di t/m zo van 11:00 tot 17:00 uur
Iedere eerste donderdagavond van de maand tot 21:00 uur geopend.
Vanaf 17:00 uur is het museum dan gratis te bezoeken.

 

 

Het Van Abbemuseum wordt onder andere ondersteund door: