tentoonstelling

Locatie: Van Abbemuseum

Elly Strik. In search of the perfect [failure]

Plug In #17

Kunstenaar: Elly Strik

Kunstenaars creëren niet alleen beelden, ze verzamelen ze ook. Die verzameling zit in hun hoofd of bestaat in de realiteit.

Uit deze visuele humuslaag, die zowel toevallige flarden herinnering als favoriete meesterwerken bevat, ontstaan nieuwe beelden. Daarom is het zinvol dat kunstenaars beelden of kunstwerken tonen waarmee ze affiniteiten voelen. Zo’n presentatie heeft immers een dubbel effect. Door de verbanden zien we het werk van de kunstenaar soms met nieuwe ogen. Maar ook de gekozen werken zien er nu enigszins anders uit: we zien ze als het ware door de ogen van de kunstenaar.

Elly Strik (1961) heeft haar affiniteiten voor de beelden van anderen nooit onder stoelen of banken gestoken. In haar recente catalogus ‘Gorillas, Girls and Brides’ (Museum De Pont, Tilburg, 2006) staan talrijke werken van andere kunstenaars afgebeeld. Op die manier fungeert Strik als een ‘go-between’ tussen ons en de andere en/of oudere beelden van Lucas Cranach of Francesco de Goya. In dezelfde publicatie heeft Elly Strik het ook over haar belangstelling voor het werk van de Belgische symbolisten van rond 1900. De verstilde landschappen van William Degouve de Nuncques en Fernand Khnopff, de intense zelfportretten van Leon Spilliaert en de sarcastische maskerades van James Ensor bieden haar een betekenisvol referentiekader.

Maar haar grote liefde blijkt Fra Angelico te zijn. In Firenze zag ze de fresco’s van de quattrocentoschilder en in Rome vond ze zijn graf. Met Fra Angelico deelt Strik een combinatie van grafische helderheid en stille monumentaliteit. Het grote formaat van Elly Striks ‘geschilderde’ tekeningen, de vlakheid van haar materiaalgebruik en de statische pose van haar personages kunnen inderdaad associaties oproepen met oude wandschilderingen. De grafische gevoeligheid ervan straalt dan weer intimiteit uit. Die wisselwerking tussen monumentaliteit en intimiteit typeert Elly Striks werk. Het tekenen resulteert in een –letterlijk en figuurlijk- ‘gevoelige’ omgang met haar onderwerp en met de papieren drager. Al tekenend tast ze beide voorzichtig af. Van expressionisme of gesturele bravoure is geen sprake.

Sinds Striks debuut in de late jaren tachtig eisen (menselijke) personages de belangrijkste plaats op in haar werk. Daarbij spelen frontale aangezichten, verhulde blikken en, recentelijk, gorillamaskers een cruciale rol. Ogen in een kunstwerk hebben doorgaans een eigenaardig effect: zij trekken onze aandacht en sturen onze blik. We zoeken oogcontact. Maar de ogen in ‘Hijgende kraai’ (1992), ‘Pschychotic’ (1999) en ‘The Same’ (2005) reageren niet zoals we gewend zijn. Het oog van de kraai is star en koud, het gelaat achter de grijnzende gorillamaskers zit verscholen achter zwart haar, en het ene zichtbare vrouwenoog lijkt opengesperd in blinde paniek. Het vertoont een opvallende overeenkomst met de gemaquilleerde damesogen in de glazen verfpotjes van Marcel Broodthaers (‘Bâtiment’, 1966). De kleine ogenverzameling tegen de wand contrasteert met de grote tekeningen van Strik, en doet denken aan het schaalmodel van een surrealistisch gebouw. Maar tegelijkertijd vormt deze vroege driedimensionale collage een macaber stilleven, of kan ze door de hoge presentatie gelezen worden als een soort van hoofd. Met zijn popart interpretaties van de surrealist Magritte, kan Broodthaers beschouwd worden als een onrechtstreekse kunsthistorische link met het Belgische symbolisme.

De twee werken van René Daniëls die Elly Strik uitkoos, zijn geen grote kleurrijke doeken, maar bescheiden schetsen en tekeningen uit het atelier van de schilder. De stralende vuurtoren en de compositie met geabstraheerde galeriewanden wijzen op een poëtische affiniteit met het gevoelige gebaar van de tekenaar en met beelden uit het ongerijmde. Deze werken zijn slechts suggesties. Daniëls biedt een visueel voorstel dat door ons aangevuld dient te worden. Hetzelfde kan eigenlijk gezegd worden van de ijzeren sculptuur van Henk Visch (‘Not for you’, 1988). Dit eenvoudig ogende beeld, dat associaties oproept met een oog, is met zijn open vorm en zijn harde oranje uitsteeksels een elegante tekening in de ruimte.

Met haar eigenzinnige keuze voor Marcel Broodthaers, René Daniëls en Henk Visch wil Elly Strik ons geen concrete inspiratiebronnen aanwijzen, maar moeilijker te verwoorden affiniteiten. Het zijn in zekere zin artistieke ‘voorouders’, net zoals Strik haar hijgende kraai en de figuur met de gorillamaskers een soort voorouderrol toedicht. De ondernemende bezoeker kan desgewenst verder op zoek naar verbanden en verschillen, naar raakvlakken en invloedssferen. Alleszins in het oog springend is het eerder ‘grafische’ en ‘stille’ karakter van de werken in deze zaal. Elly Strik heeft niet gekozen voor videowerk of media-installaties. In die zin is deze ‘Plug In’ vooral een ‘unplugged’.

Mede mogelijk gemaakt door

Onderdeel van: Plug In

Van Abbemuseum
Bilderdijklaan 10
5611 NH Eindhoven
Nederland
T: +31 40 238 1000
info@vanabbemuseum.nl


Disclaimer & Colofon

Openingstijden: di t/m zo van 11:00 tot 17:00 uur
Iedere eerste donderdagavond van de maand tot 21:00 uur geopend.
Vanaf 17:00 uur is het museum dan gratis te bezoeken.

 

 

Het Van Abbemuseum wordt onder andere ondersteund door: