tentoonstelling

Locatie: Van Abbemuseum

Bruce Nauman. Driven Man, Driven Snow

Plug In #23

Kunstenaar: Bruce Nauman

In deze zaal ligt een aantal gietijzeren blokken in groepjes van drie of vier over de vloer verspreid. Of ze allemaal dezelfde vorm hebben of dat het om verschillende soorten blokken gaat, is niet voor iedereen direct te overzien.

Afhankelijk van uw standpunt en van uw inzicht in ruimtelijke vormen, zult u onmiddellijk of pas in tweede instantie ontdekken dat het om twee verschillende soorten gaat. De ene soort heeft een vierkant bovenvlak, de andere een ruitvormig. Maar door perspectivische vertekening van de verder weg gelegen blokken, is de werkelijke vorm op afstand moeilijk vast te stellen. Bij beide soorten blokken zijn de zijkanten schuin. De tegenover elkaar liggende zijden zijn telkens evenwijdig. Omdat de blokken niet allemaal in dezelfde richting liggen, wordt gemakkelijk de indruk gewekt dat het om meer verschillende vormen gaat.

In het midden van de jaren zeventig maakt Nauman een aantal werken waarin hij kubussen van verschillende grootte of van een kubus afgeleide vormen gebruikt. Hiermee maakt hij zaalvullende installaties. Doordat het verschil in grootte of in vorm tussen de elementen onderling gering is, wordt de waarneming van de bezoeker in twijfel getrokken. Is er verschil in grootte of lijkt dit alleen maar zo omdat sommige blokken verder weg zijn? Hebben de blokken werkelijk schuine kanten of zien we dit zo vanwege de perspectivische vertekening? Nauman kiest bewust voor combinaties van vormen die deze verwarring in de hand werken.
Bruce Nauman is een kunstenaar die veel verschillende materialen, technieken en media gebruikt om zijn ideeën vorm te geven. In de jaren zestig hield hij performances. Sinds 1965 maakt hij sculpturen van on-der meer neon, aluminium en was. Daarnaast maakt hij tekeningen, foto’s, video, grafiek, hologrammen en
boeken. Taal maakt herhaaldelijk onderdeel uit van het werk. Nauman beschouwt zijn werk als een onderzoek naar wat kunst kan zijn. Lichamelijke ervaring en zintuiglijke waarneming spelen daarbij een belangrijke rol. Naumans werk is dikwijls speels, maar kan een verontrustende ondertoon hebben. Hij verkent nieuwe wegen en mogelijkheden, maar wijst ook op beperkingen en op de mogelijkheid tot manipulatie; op hoe een kleine ingreep het karakter van een werk kan beïnvloeden. In het werk ‘Eat/Death’ bijvoorbeeld, dat bestaat uit het woord ‘death’ vervaardigd in neon, laat hij beurtelings alle vijf letters of slechts de middelste drie oplichten. Het werk ‘Driven Man, Driven Snow’ (1976) is afstandelijker. Het kan in verband gebracht worden met de minimal art. Deze kunstvorm wordt ontwikkeld in de jaren zestig. In de minimal art vormt een bepaald element dat op een bepaalde manier herhaald wordt, of een logische reeks, de basis voor een werk. Menselijke emotie speelt geen rol. De elementen worden meestal industrieel vervaardigd. Ze worden zo opgesteld dat ze in een directe en bepalende relatie staan tot de ruimte die hen omringt. Nauman maakt hier gebruik van vergelijkbare uitgangspunten. Hij kiest echter niet één, maar twee basiselementen. Bovendien ordent hij deze op verschillende manieren. In de groepjes van drie elementen is een bepaald systeem te ontdekken, maar de groepjes van vier zijn niet volgens dat systeem opgebouwd. Het is zelfs de vraag of hier sprake is van een systeem. ‘Driven Man, Driven Snow’ neemt als het ware de vorm aan van de minimal art, maar behoort er goedbeschouwd niet tot. Het is er in zekere zin zelfs een aanslag op.

Naast het werk op de vloer is er een tekening te zien die informatie geeft over hoe de elementen opgesteld dienen te worden. De tentoonstellingsruimte moet rechthoekig zijn en minimaal zes bij tien meter. Het buitenste element van elk groepje moet een afstand van een meter tot de muur hebben. Dit betekent dat de ruimte tussen de groepjes afhankelijk is van de grootte van de zaal en per keer dat het werk opgesteld wordt, kan variëren. De tekening vormt de handleiding ofwel het concept voor het werk. ‘Driven Man, Driven Snow’ kan daarom ook als voorbeeld van conceptuele kunst beschouwd worden.

Hoewel Nauman duidelijk een representant van zijn tijd is, kan zijn werk niet onder één noemer gevat worden. Zijn oeuvre is grillig en elk individueel werk op verschillende wijzen te interpreteren. In ‘Driven Man, Driven Snow’ kun je op zoek gaan naar het systeem, om tot de conclusie te komen dat dat er niet is. Dat er in elk geval niet één alles bepalend systeem is. Het ontbreken hiervan en de misleidende vorm van de elementen kunnen leiden tot een gevoel van desoriëntatie bij de kijker. Maar tegelijkertijd kun je de elementen associëren met stapstenen die houvast geven in een moeilijk begaanbaar gebied. Met deze installatie biedt Nauman de bezoeker structuur, terwijl hij die tevens ondermijnt. De titel van het werk laat ruimte voor eigen associaties. ‘Driven Man’ zou kunnen wijzen op het ‘onmenselijke’ karakter van de strakke elementen; op het uitbannen van menselijke emoties in de minimal art. Maar ook op de mogelijkheid het werk te zien als een parcours dat de gang van een mens bepaalt. ‘Driven Snow’ lijkt te duiden op betere tijden. Wanneer de sneeuw verdwenen is, komt het land opnieuw tevoorschijn en krijgt men weer overzicht. Hoewel een alles bedekkende sneeuwlaag zijn eigen bekoring heeft en menigeen het jammer zal vinden wanneer deze weer weg is. Afhankelijk van uw eigen instelling en inzicht zult u dit werk als eenvoudig of complex, systematisch of speels, overzichtelijk of verwarrend, rationeel of poëtisch ervaren.

Mede mogelijk gemaakt door

Mondriaan Stichting Mondriaan Stichting

Bruce Nauman. Driven Man, Driven Snow - Plug In #23 is onderdeel van: Plug In

Van Abbemuseum
Bilderdijklaan 10
5611 NH Eindhoven
Nederland
T: +31 40 238 1000
info@vanabbemuseum.nl


Disclaimer & Colofon

Openingstijden: di t/m zo van 11:00 tot 17:00 uur
Iedere eerste donderdagavond van de maand tot 21:00 uur geopend.
Vanaf 17:00 uur is het museum dan gratis te bezoeken.

 

 

Het Van Abbemuseum wordt onder andere ondersteund door: