installation-view Spirits-of-Internationalism panamerenko photo Peter Cox 20120123 0015
installation-view Spirits-of-Internationalism panamerenko photo Peter Cox 20120123 0015
installation-view Spirits-of-Internationalism panamerenko photo Peter Cox 20120123 0094
installation-view Spirits-of-Internationalism panamerenko photo Peter Cox 20120123 0094
installation-view Spirits-of-Internationalism Kwie Kulik photo Peter Cox 20120123 0069
installation-view Spirits-of-Internationalism Kwie Kulik photo Peter Cox 20120123 0069
installation-view Spirits-of-Internationalism james-lee-byars photo Peter Cox 20120123 0093
installation-view Spirits-of-Internationalism james-lee-byars photo Peter Cox 20120123 0093
installation-view Spirits-of-Internationalism photo Peter Cox 20120123 0161
installation-view Spirits-of-Internationalism photo Peter Cox 20120123 0161
James Lee Byars Extraterrestrial 1976
James Lee Byars, Extra Terrestrial (Shadow of an extra terrestrial man), 1976. Foto: ©IC archief
Jan Schoonhoven, R 70-2, 1970. Collectie Van Abbemuseum. Foto Peter Cox
Jan Schoonhoven, R 70-2, 1970. Collectie Van Abbemuseum. Foto Peter Cox
Fina Miralles, Mar de hierba, 1973. © Fina Miralles, 1973. Photo: Rocco Ricci
Fina Miralles, Mar de hierba, 1973. © Fina Miralles, 1973. Photo: Rocco Ricci
Morellet, Album Plura Edizione, 1952-61. Collectie Van Abbemuseum. Foto Peter Cox
Morellet, Album Plura Edizione, 1952-61. Collectie Van Abbemuseum. Foto Peter Cox

tentoonstelling

Opening: Saturday, 21 January 2012 16:00

Spirits of Internationalism

6 Europese collecties, 1956 - 1986

Conservatoren: Bart De Baere, Charles Esche, Steven ten Thije, Jan deVree, Anders Kreuger

Spirits of Internationalism is een tentoonstelling die gelijktijdig loopt in het Van Abbemuseum in Eindhoven en het M HKA in Antwerpen. De getoonde kunstwerken komen uit zes Europese collecties, waaronder vier musea en twee kunstenaarsarchieven. Ze werden gecreëerd tussen 1956 en 1986, een periode van snelle economische en technologische ontwikkelingen, maar ook van gespannen internationale betrekkingen.
Spirits of Internationalism toont hoe de realiteit van de Koude Oorlog de kunst beïnvloedde en een andere betekenis gaf aan de concepten ‘internationaal’ en ‘regionaal’. De tentoonstelling wil het vereenvoudigde beeld van de ‘Drie Werelden’ doorbreken door bekende en minder bekende kunstwerken te tonen in verrassende constellaties.
Er is werk te zien van internationaal gerenommeerde kunstenaars en van kunstenaars die erkenning verdienen buiten hun eigen regio. Het Europese samenwerkingsproject L’Internationale bereikt met Spirits of Internationalism het laatste deel van een reeks tentoonstellingen. De partners in dit project zijn M HKA in Antwerpen, MACBA in Barcelona, Van Abbemuseum in Eindhoven, Moderna Galerija in Ljubljana, Július Koller Society in Bratislava en KwieKulik Archive in Warschau.

De tentoonstelling vindt plaats op twee locaties:

- Van Abbemuseum: opening zaterdag 21 januari, 16.00 uur. Welkomstwoord door Charles Esche, directeur Van Abbemuseum. Introductie bij de tentoonstelling door Bart De Baere, directeur M HKA. Openingswoord door Hedy d’Ancona, voormalig minster Volksgezondheid, Welzijn en Cultuur

- M HKA in Antwerpen: opening donderdag 19 januari, 20.30 uur.  Welkomstwoord door Bart De Baere, directeur M HKA. Introductie bij de tentoonstelling door Charles Esche,directeur Van Abbemuseum. Openingswoord door Michelangelo Pistoletto,kunstenaar en artistiek directeur van de Stichting Cittadellarte.

Kunstenaars in het Van Abbemuseum

Alain Arias-Misson, Stuart Brisley, James Lee Byars, Luc Deleu, Lili Dujourie, Esther Ferrer, Gego (Gertrud Goldstein), Jef Geys, Tomislav Gotovac, Grup de Treball, Paul de Vree, Tibor Hajas, Július Koller, KwieKulik, Fina Miralles, François Morellet, Antoni Muntadas, Pere Noguera, OHO, Panamarenko, Henk Peeters, Józef Robakowski, Tomaž Šalamun, Jan Schoonhoven, Mladen Stilinović, Toon Tersas.

Kunstenaars in het M HKA

Carl Andre, John Baldessari, Alighiero e Boetti, Marinus Boezem, Marcel Broodthaers, Stanley Brouwn, Victor Burgin, James Lee Byars, André Cadere, Jef Cornelis, Herman de Vries, Luciano Fabro, Dan Flavin, Lucio Fontana, Gego (Gertrud Goldschmidt), Hans Haacke, René Heyvaert, Jenny Holzer, Jörg Immendorff, Robert Indiana, Donald Judd, On Kawara, Anselm Kiefer, Yves Klein, Piero Manzoni, Guy Mees, Cildo Meireles, Mario Merz, Marisa Merz, Bruce Nauman, Michelangelo Pistoletto, Sigmar Polke, Gerhard Richter, Martha Rosler, Ed Ruscha, Jan Schoonhoven, Nancy Spero, Frank Stella, Paul Van Hoeydonck, Victor Vasarely, Andy Warhol, Lawrence Weiner.

Kunst voor een wereld in beweging

De actuele crisis in Europa, de Arabische Lente en de geopolitieke machtsverschuivingen van het Westen naar het Oosten zijn veranderingen die ons dwingen om opnieuw een blik te werpen op de tweede helft van de 20ste eeuw, toen de wereld van nu ontstond. Er was de technologie die ons vleugels gaf, met de maanlanding, de Concorde, televisie en computer. En er was de vorming van een politieke en economische wereldorde, met de Koude Oorlog, dekolonisatie, Europese eenwording en het aaneenschakelen van kapitaalmarkten. Aan die tijd lijkt nu een einde te komen.
De kunstwerken in de tentoonstelling Spirits of Internationalism werden gecreëerd in die dynamische periode. Ze tonen ons waar we zijn, door te tonen waar we waren. Spirits of Internationalism neemt ons weer mee naar de tijd van de kernwapens, de opstand in Hongarije, de Cuba Crisis, de bouw van de Berlijnse Muur en de Amerikaanse oorlog in Vietnam. Stuk voor stuk waren het gebeurtenissen waarvan de beelden zich als een lopend vuurtje over de wereld verspreidden.
Kunst stond allerminst los van die snel veranderende wereld. In België bijvoorbeeld bouwde Panamarenko fantastische vliegtuigen die niet konden vliegen. James Lee Byars creëerde in zwarte tule de vorm van een buitenaards wezen, alleen vanuit de lucht volledig zichtbaar. Jef Cornelis experimenteerde dan weer met de mogelijkheden van televisie als een medium voor nieuwe kunstvormen.
In de jaren 60 en 70 was er bovendien een internationalisering van de kunstwereld, onder andere dankzij kunsttijdschriften en kunstenaarsboeken. Internationale kunstenaarsgemeenschappen kwamen tot stand via festivals en tentoonstellingen, met in Europa onder andere die van Parijs, Kassel, Amsterdam, Warschau en Zagreb. Die internationalisering spreekt het beeld tegen van een gesloten Oosten, een open Westen en de rest van de wereld
’in ontwikkeling’. Achter dat zwart-witte beeld van de Koude Oorlog gaan vele grijstinten schuil, en liggen nog heel wat onontdekte parels verscholen.

Acht ‘Spirits’

Van de kunst uit de periode 1956-1986 toont Spirits of Internationalism een dwarsdoorsnede die niet zomaar kan worden onderverdeeld in centrale posities en randfenomenen. Elke kunstenaar biedt immers een eigen perspectief op kunst en haar plek in de wereld.
De tentoonstelling wordt opgesplitst in acht delen die elk een spirit of inspiratie van het internationalisme voorstellen: het Concrete, het Essentiële, het Transcendente, het Ondermijnde (the Subverted), het Ontwrichtte (the (Dis-Located), het Universele, het Geëngageerde en het Onwrikbare (the Positioned). Die acht spirits werden voor de tentoonstelling gecreëerd om twee spanningen te tonen: de spanning in de kunst van het Koude Oorlogtijdperk tussen het regionale en het internationale; en de spanning in de getoonde kunstwerken tussen het sociaal-politieke en het esthetische of kunstspecifieke.
Voelen kunstenaars zich verbonden met het universele, of richten ze hun blik juist op het concrete? Zoeken ze hun heil in een grensoverschrijdende menselijkheid, of leggen ze nauwe verbanden met hun eigen omgeving? Bespelen ze het systeem met ironie of zoeken ze ijverig naar de essentie? Al deze benaderingen zijn terug te vinden in de kunst van de periode 1956-1986. De acht spirits functioneren niet als een dwingend keurslijf, maar nodigen bezoekers uit om nieuwe verbanden te zoeken tussen bekende en minder bekende werken.


Op weg naar een Europese collectie

L’Internationale is een samenwerking tussen vier musea en twee kunstenaarsarchieven in zes Europese landen. Ze verbindt de collecties met elkaar in een reeks tentoonstellingen die aantonen dat het recente culturele erfgoed niet aan landsgrenzen is gebonden. Het ultieme doel is om stappen te zetten in de richting van een ‘Collectie Europa’ of zelfs een ‘Collectie Wereld’. De deelnemende instellingen gaan niet op in een abstracte eenheid. Wel zal er stilaan een gevoel van verbondenheid groeien tussen, in eerste instantie, Antwerpen, Barcelona, Eindhoven en Ljubljana. L’Internationale wil niet nog een ‘conglomeraat’ in museumland worden, maar wel een netwerk dat zowel pragmatisch als ideologisch is gemotiveerd. De zes huidige partners hebben de voorbije twee jaar samengewerkt aan 1956–1986. Art from the Decline of Modernism to the Rise of Globalisation. Dat project bestond uit vier seminaries, een conferentie en drie tentoonstellingen, waarvan Spirits of Internationalism de laatste is.

Cursus Spirits of Internationalism

Bij de tentoonstelling wordt in het Van Abbemuseum een cursus aangeboden waarbij dieper ingegaan wordt op de kunst uit de periode 1956-1986:

De tentoonstelling Spirits of Internationalism bestaat uit werken die gemaakt zijn tussen 1956 en 1986, de periode van de koude oorlog. Er wordt niet alleen werk van Amerikaanse en West-Europese kunstenaars getoond, maar ook Oost-Europese en Latijns-Amerikaanse kunstenaars zijn vertegenwoordigd. In de cursus wordt aandacht besteed aan vernieuwende kunst aan beide zijden van het IJzeren Gordijn. Wat zijn de verschillen, wat de overeenkomsten? En wat voor invloed had de politieke situatie op het kunstklimaat?

De cursus behandelt belangrijke tendensen in de kunst vanaf de Tweede Wereldoorlog tot de jaren negentig. Centraal staan de werken uit de tentoonstelling in het Van Abbemuseum. Daarnaast worden er werken besproken die te zien zijn in de gelijknamige tentoonstelling in het M hka in Antwerpen. In overleg met de cursisten kan er een excursie naar Antwerpen georganiseerd worden.

De kosten voor de cursus bedragen €140, inclusief museumbezoek en een synopsis. De cursusdata zijn: 7/14/28 februari, 6/13/20/27 maart en 3 april  (8 bijeenkomsten), steeds op dinsdag, 11.15-13.15 uur (bibliotheekzaal). Schrijf je in

Mede mogelijk gemaakt door

Partner(s)

M HKA, Antwerp

MACBA, Barcelona

Moderna Galerija, Ljubljana

KwieKulik Archive, Warschau

Julius Koller Society, Bratislava

Van Abbemuseum
Bilderdijklaan 10
5611 NH Eindhoven
Nederland
T: +31 40 238 1000
info@vanabbemuseum.nl

Openingstijden: di t/m zo van 11:00 tot 17:00 uur
Iedere eerste donderdagavond van de maand tot 21:00 uur geopend.
Vanaf 17:00 uur is het museum dan gratis te bezoeken.

 

 

Het Van Abbemuseum wordt onder andere ondersteund door: