JCJ Vanderheyden, Curved Skyline, 1990. Zaaloverzicht Van Abbemuseum, 2012. Foto: Van Abbemuseum
JCJ Vanderheyden, Curved Skyline, 1990. Zaaloverzicht Van Abbemuseum, 2012. Foto: Van Abbemuseum

tentoonstelling

JCJ Vanderheyden

In memoriam 1928 – 2012

Op 27 februari jl overleed op 83-jarige leeftijd de kunstenaar JCJ Vanderheyden (Jacques van der Heijden). Ter nagedachtenis aan hem hangt in het Van Abbemuseum het werk Curved Skyline (1990).
De relatie tussen het museum en Vanderheyden bestaat vanaf 1957 toen hij deelnam aan de tentoonstelling Kunstenaars in Brabant. De band met hem werd intensiever door de vele projecten die er in de loop der tijd in samenwerking met hem hebben plaatsgevonden. Zo waren er solopresentaties in 1967, 1981, 1983, 2003 en 2009. Maar ook een groot aantal werken werd gedurende de jaren aangekocht en in 2004 vervolmaakte de kunstenaar zijn ensemble in de collectie door een genereuze schenking.

Het oeuvre van JCJ Vanderheyden gaat over waarneming en de reflectie op waarneming. Bij het waarnemen maak je keuzes en interpreteer je wat wordt waargenomen. Dit selectieproces is nodig om uit de veelheid aan informatie dingen te destilleren die van betekenis zijn.

Vanderheyden probeerde de complexiteit van de werkelijkheid in een eenvoudig beeld te vangen. Dit thema fascineerde hem al sinds de vroege jaren zestig. Tot 1966 gebeurde dat alleen in de vorm van schilderijen. Rond 1967 verloor hij, zoals zoveel kunstenaars in die jaren, zijn interesse voor de schilderkunst. Hij concentreerde zich op film, video, televisie en geluid. De ‘nieuwe media’ waarin tijd, licht en ruimte bij uitstek een rol spelen. Later combineerde hij deze media weer met het ambachtelijke schilderen en dat zou hij tot aan zijn dood blijven doen. Steeds vernieuwend en altijd op zoek naar de ultieme combinatie van elementen.

Zijn fascinatie voor de horizon begon ongeveer veertig jaar geleden. Vooral de macht van de lijn, die zichtbaar wordt door twee verschillende gekleurde vlakken tegen elkaar te plaatsen, betekende een intrigerend onderzoeksgebied. Via een eenvoudige lijn kon een rijkdom aan beelden worden opgeroepen. Afhankelijk van haar plaats in de compositie werd oneindigheid voelbaar gemaakt, een wankel evenwicht getoond of juist een volledig evenwichtig beeld geschapen. De horizon van Vanderheyden is bol, verticaal of schuin. Nooit recht. Het perspectief wisselt voortdurend, ook in de foto’s die hij vanuit het vliegtuigraampje maakte op zijn reizen naar India, Nepal, China en Japan. In zijn atelier in ’s-Hertogenbosch, haast naast de gotische St. Jan kathedraal gelegen, kwamen de werelden bij elkaar. Zijn atelier was het laboratorium en figureerde herhaaldelijk in zijn werk. Het is daarmee tot archetypisch symbool geworden voor de werk – en ‘denkkamer’ van de kunstenaar.

Zijn oeuvre is een groeiend universum, waarin kleinschaligheid en grootschaligheid, complexiteit en eenvoud samenvallen. Het heeft op velen van ons een onuitwisbare indruk achtergelaten. Niemand ziet een horizon nog als een rechte lijn. Ook een foto uit een vliegtuigraam zal nooit meer genomen worden zonder het beeld ervan op te roepen dat hij in talloze foto’s, zeefdrukken en schilderijen wist te pakken. Vanderheydens aandacht voor het grote en het kleine, het gewone en het buitengewone hebben een prachtig oeuvre opgeleverd, maar heeft ons vooral de ogen geopend voor de kracht van het geconcentreerde kijken naar de werkelijkheid.

Van Abbemuseum
Bilderdijklaan 10
5611 NH Eindhoven
Nederland
T: +31 40 238 1000
info@vanabbemuseum.nl


Disclaimer & Colofon

Openingstijden: di t/m zo van 11:00 tot 17:00 uur
Iedere eerste donderdagavond van de maand tot 21:00 uur geopend.
Vanaf 17:00 uur is het museum dan gratis te bezoeken.

 

 

Het Van Abbemuseum wordt onder andere ondersteund door: