artist in residence

Artist in Residence Programma Eindhoven

Georganiseerd door het Van Abbemuseum en GGzE

Introductie

Geestelijke gezondheidszorg is een belangrijk onderwerp tegenwoordig met de opkomst van stress-gerelateerde ziekten, zoals burn-out en depressie in aanvulling op ernstige diagnose zoals persoonlijkheidsstoornissen, schizofrenie en verslaving. Het merendeel van de getroffen mensen zit thuis en slechts een klein deel verblijft in psychiatrische ziekenhuizen. Echter, psychiatrische ziekten zijn nog steeds gestigmatiseerd door de maatschappij, niet in het minst vanwege de problematische geschiedenis van psychiatrische zorg.

Geestelijke gezondheidszorg en psychiatrie hebben deze uitdagingen aangenomen en vonden een nieuw begrip dat een interdisciplinaire aanpak omvat ten dienste van het welzijn van de getroffen personen. Innovatieve artistieke strategieën spelen een vitale rol in deze ontwikkeling wanneer ze  reageren op deze vraagstukken van processen die helpen om vorm te geven aan de perceptie van de psychiatrie in de samenleving.

Programma

Het Van Abbemuseum en de GGzE (Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en De Kempen) roepen bieden kunstenaars of kunstenaarsgroepen uit binnen- en buitenland op zich aan te melden voor het artist in residency programma ‘Kunststrategieën in de psychiatrie’. Dit programma is gericht op kunstenaars die werken op het gebied van maatschappelijk geëngageerde kunst, community art [gemeenschapskunst], participatiekunst, kunst en wetenschap, sociaal ontwerp e.d. De gekozen gastkunstenaars verblijven twee maanden bij de GGzE en ontwikkelen en realiseren in die periode kwalitatief hoogstaande locatiegerichte projecten met een innovatieve benadering. De projecten moeten een concrete, positieve en blijvende invloed hebben op een of meer van de volgende doelen:

  • Het tegengaan van vooroordelen in de maatschappij tegen de geestelijke gezondheidszorg en psychische aandoeningen;
  • Het tegemoetkomen aan de specifieke behoeften en problemen van cliënten, ex-cliënten, hun familie en vrienden;
  • Het bevorderen van de insluiting van cliënten of ex-cliënten in de samenleving;
  • Het verbeteren van de levens- en woonomstandigheden van cliënten of ex-cliënten;
  • Het verbeteren van de werkomstandigheden en –omgeving in de GGzE;
  • Een concrete, positieve en blijvende bijdrage leveren aan de instelling, haar cliënten en personeel.

Om een goed beeld te kunnen krijgen in het functioneren van de instelling voor geestelijke gezondheidszorg, haar cliënten en personeel, krijgen de kunstenaars een atelier op het terrein van de GGzE. Ze ontwikkelen het project in nauwe samenwerking met de GGzE en het Van Abbemuseum, en ook met plaatselijke of landelijke instellingen, organisaties, gemeenschappen en individuen die betrokken zijn bij kwesties rond de ingediende projecten.

Projecten die betrekking hebben op klassieke vormen van kunsttherapie zijn uitgesloten van deelname aangezien de GGzE al met succes kunsttherapieprogramma’s uitvoert.

Duur van het gast kunstenaarschap

Het artist in residency programma bestaat uit in drie fasen:
Onderzoeksfase: De geselecteerde kunstenaars worden uitgenodigd voor een drie tot vijf dagen durend voorbereidend bezoek aan Eindhoven in het voorjaar van 2017.
Verblijfsfase: Ze werken gedurende de twee maanden oktober en november 2017 op locatie bij de GGzE.
Presentatiefase: Het project wordt op een passende manier gepresenteerd; de locatie en het tijdstip van die presentatie zijn afhankelijk van de aard van het project. De kunstenaars zijn bij de presentatie van hun project aanwezig.

Wie kan zich aanmelden?

Nederlandse of buitenlandse kunstenaars of kunstenaarsgroepen (maximaal 5 personen) die werken op gebieden als maatschappelijk geëngageerde kunst, community art [gemeenschapskunst], participatiekunst, kunst en wetenschap, sociaal ontwerp en aanverwante gebieden worden uitgenodigd zich aan te melden. Studenten zijn van deelname uitgesloten. Leeftijdslimieten zijn niet van toepassing.

Accommodatie en atelier

Accommodatie wordt ter beschikking gesteld door het Van Abbemuseum. Een atelier wordt ter beschikking gesteld door de GGzE.

Stipendium en productiebudget

De geselecteerde kunstenaar (of kunstenaarsgroep) ontvangt voor zijn/haar (hun) deelname aan het hele programma (onderzoek, verblijf en presentatie) een stipendium van € 7.000,- ter dekking van al zijn/haar (hun) verblijfskosten. Voor de realisatie van het project, met inbegrip van de bijbehorende documentatie, communicatie en presentatie wordt een operationeel budget van maximaal € 5.000,- ter beschikking gesteld.
Reiskosten worden vergoed tot een maximum van € 2.000,-

Ondersteuning

Het Van Abbemuseum biedt curatoriële en organisatorische ondersteuning. De kunstenaar ontwikkelt een passende presentatie van het project in samenwerking met het Van Abbemuseum. GGzE levert medische expertise en geeft toegang tot haar voorzieningen, personeel en cliënten (voor zover medisch verantwoord en met hun instemming).

Vereisten waar de deelnemers aan moeten voldoen

  • Kandidaten spreken vloeiend Engels of Nederlands.
  • De deelnemers zijn verantwoordelijk voor alle zaken in verband met visa.
  • Voor hun werk ter plekke wordt voor de deelnemers een aansprakelijkheidsverzekering afgesloten; ze dienen in hun eigen land een reisverzekering af te sluiten.
  • De geselecteerde kunstenaars komen voorafgaand aan hun verblijf naar Eindhoven voor een kennismaking met de locatie en onderzoek ten behoeve van hun project bij de GGzE en het Van Abbemuseum (3-5 dagen).
  • De deelnemers zijn gedurende het artist in residency programma (twee maanden) ter plekke aanwezig.
  • De deelnemers komen regelmatig bijeen met vertegenwoordigers van Van Abbe en de GGzE om hen op de hoogte te houden van de voortgang van hun project.
  • De deelnemers ontwikkelen met het Van Abbemuseum en in samenwerking met de GGzE een passende presentatie.
  • De deelnemers zijn bij de presentatie aanwezig.
  • De deelnemers zijn verantwoordelijk voor het beheer van hun operationeel budget (ook rekening houdend met de kosten van onderhoud en/of voortzetting van het project).
  • De deelnemers leggen correct (met de originele betalingsbewijzen) verantwoording af van de besteding van het operationeel budget.
  • Ten slotte zorgen de deelnemers voor een passende documentatie in de vorm van teksten, foto’s, video, etc. 

Etcétera winnaar project Kunststrategieën in de psychiatrie

Uit meer dan 470 aanmeldingen is kunstenaarscollectief Etcétera gekozen om invulling te geven aan het ‘Artist in Residence’ project in het najaar van 2017. De jury koos voor Etcétera vanwege hun aanpak van een taboeonderwerp. Het concept heeft een belangrijk element dat het tegengaan van stigmatisering en het vergroten van de zichtbaarheid van psychiatrische problematiek in de samenleving ondersteunt.
De jury, bestaande uit Annie Fletcher, hoofdconservator Van Abbemuseum, Wilma Wilgenhof, manager
Concern Audit GGzE en Henri Snel, Alzheimer-Architecture/Gerrit Rietveld Academie Amsterdam, koos unaniem voor Etcétera.

Uit het juryrapport:
“Het werken met het concept van ‘errorism’ – de filosofie die uitgaat van het feit dat we allemaal fouten maken en dat dit oké is – binnen de psychiatrie, is een belangrijk element in het tegengaan van stigmatisering en het vergroten van de zichtbaarheid van psychiatrische problemen in de samenleving. We vinden het een innovatieve aanpak en een aanwinst voor de GGzE instelling."

Charles Esche, directeur Van Abbemuseum: “Ik ben blij dat Etcétera gaat samenwerken met GGzE en het museum. In het verleden heb ik al eerder met hen gewerkt en ik ben er van overtuigd dat hun idee van ‘errorism’ veel mensen in deze omgeving aanspreekt. Hun werk is direct, emotioneel en intelligent.” 

In het najaar gaat Etcétera twee maanden bij GGzE vertoeven om het project uit te voeren. De kunstenaars krijgen een atelier op GGzE’s Landgoed De Grote Beek om een goed beeld te kunnen krijgen van GGzE, haar cliënten en personeel. Ze ontwikkelen het project in nauwe samenwerking met de opdrachtgevers. Daarnaastkrijgen ze hulp van een antropologiestudent en eventueel van plaatselijke of landelijke organisaties en individuen die betrokken zijn bij kwesties rond het project.  

Etcétera

Etcétera is opgericht in 1997 in Buenos Aires. Het is een multidisciplinair collectief dat bestaat uit beeldend kunstenaars, dichters, acteurs en performers. Zij delen de intentie om kunst naar de straat - een plek van directe sociale conflicten - te brengen. Ze brengen socialeconflicten in ruimtes voor culturele productie zoals media- en kunstinstellingen. In 2005 waren zij de medeoprichters van de International Errorist beweging, een internationale organisatie die ‘error’ (fouten maken mag) als een levensfilosofie beschouwt. De groep organiseert nog steeds activiteiten in samenwerking met anderen, zowel binnen als buiten kunstinstellingen en in de educatieve wereld. In 2013 won Etcétera de tweede editie van de International Award for Participatory Art in Bologna, Italië, voor hun project C.R.I.S.I. (Commune of Research for Inclusive Social Imaganiation). In Nederland zijn ze bekend van de Prins Claus Prijs. Die wonnen ze in 2015, waarbij ze geroemd werden vanwege hun onconventionele optredens met het publiek dat daardoor tot actie werd aangezet. 

Rietveld academie logo

Home