In de Salon: Christiane Berndes
Vrienden Van Abbemuseum

In de Salon: Christiane Berndes

over de nieuwe collectiepresentatie: de kunst komt thuis
12/01/2017

Al drie jaar kunnen we een selectie van de eigen collectie in de nieuwbouw bewonderen. We herkennen de vertrouwde gezichten uit het eigen bezit van het museum: de Picasso's, Kandinsky, Stella, Schlemmer, Richard Long, Anselm Kiefer en ga zo maar door. Met als contrast nieuwe aankopen en soms vergeten kunstwerken die opnieuw de kans krijgen te stralen.

Toch is nu de tijd aangebroken om een grote verandering aan te brengen, zegt Christiane Berndes. Na drie jaar moet de spanning en verwondering weer opnieuw de kans krijgen om werken uit de eigen collectie in een andere setting te zien. Want naast topwerken bezit het museum enkele soms nog ongeziene schatten. Behalve de bekende werken zitten er nog wonderen verborgen in het depot. Het wordt tijd die ook eens voor het voetlicht te brengen.

Vanavond laat Christiane ons kennismaken met het nieuwe concept. Christiane is hoofd collectie en dus de eerste aangewezen persoon om haar visie in het nieuwe concept vorm te geven. Daarvoor wordt zij bijgestaan door de ontwerpers Can Altay & Asli.

Een van de meest opvallende doelen en kenmerken van het Van Abbemuseum is de bereidheid om te veranderen en de bereidheid om het experiment een kans te geven. Met deze grote en interessante collectie van het museum kan dat streven alle kans krijgen. Daarnaast speelt het praktische feit een rol dat veel kunstwerken niet te lang in het volle licht mogen getoond worden en dus gewisseld moeten worden. Veel kunstwerken - vooral die op papier -  zijn kwetsbaar en kunnen niet te lang achtereen getoond worden.

In de komende maanden zal de hele collectie in de nieuwbouw gewisseld worden. Op B0 en B2 blijven slechts twee zalen beschikbaar voor wisseltentoonstellingen. Vanavond informeert Christiane ons over de nieuwe opzet op B2. Kort samengevat wil het museum in samenwerking met het genoemde ontwerpersduo drie thema's aanbieden. Deze thema's zullen de kunstwerken dragen en de bezoeker uitdagen om de kunst vanuit een ander gezichtspunt te waarderen. De drie thema's zijn land, werk en thuis, waarbij de nadruk zal liggen op de kunst na 1945. Deze drie thema's zullen het kunstwerk een context bieden, waaruit nieuwe verhalen kunnen ontstaan, verhalen die samen vertelt kunnen worden en waarop de bezoeker kan reageren. De kijker moet een fysieke ervaring ondergaan bij het bezoek aan de collectie. Dat betekent dat de werken fysiek dichtbij zijn, dat ze van hun verheven sokkel klimmen en bijna aanraakbaar worden. Het kunstwerk krijgt nu niet het verheven aureool omdat men het werk slechts op eerbiedige afstand mag bekijken. Men kan net als in de thuissituatie dichtbij komen. Dat betekent voor de kijker nieuwe ervaringen. Bekijk je het werk vanaf 'thuisafstand', dan wordt de kijkervaring intiemer en huiselijker en wordt het iets van jezelf. Want achter een door het museum opgeworpen barricade krijgt het kunstwerk een andere uitstraling en een andere betekenis.

The Lovers I - The Great Wall Walk, Ulay & Abramovic, 1988. Collectie Van Abbemuseum

Het thema land kan op verschillende manieren worden geïnterpreteerd. Land kan de natiestaat betekenen, maar kan ook de link zijn naar een agrarische wereld, naar stad en dorp, naar het landschap, de vlakte, het bos, naar de in de landbouw en constructiewereld toegepaste werktuigen. Het thema biedt door zijn breedte de mogelijkheid om de kunstwerken in allerlei nieuwe constellaties te laten zien. De ontwerpers spelen daar op in door de ruimte zo in te delen dat ze kleinschaliger van formaat wordt. De grote zaal wordt ingericht met trappen en gangen. Er ontstaat een route die men als bezoeker kan volgen, een route die horizontaal en vertikaal nieuwe mogelijkheden biedt. Al lopend door dit labyrint ontmoet men de kunstwerken die soms door hun nabijheid anders overkomen op de bezoeker en daarnaast zullen de werken door de nabije plaatsing onderling andere en nieuwe connecties kunnen aangaan. Er is ruimte om te zitten, ruimte voor extra informatie. Wat kan men verwachten? Welke kunst past in deze nieuwe opzet? Anselm Kiefer met zijn door historie beladen landschappen? Of Johan Lennarts met tekeningen van zijn eigen arcadische omgeving? Ulay & Abramovic met hun epische tocht over de Chinese Muur? 

De ruimte, waar de relatie met land en huis het dragende onderwerp is, zal voornamelijk de video's tonen die het thema ondersteunen. Het uitgangspunt van het ontwerp van de zaalinrichting is dat men alles op ooghoogte kan ervaren. Ook hier creëert men plekken waardoor men met een perspectiefwisseling het werk kan bekijken. Dat levert wel problemen op voor de bezoeker die op de een of andere wijze beperkt is in zijn fysieke mogelijkheden. De  oplossing daarvoor is door bepaalde werken bijvoorbeeld via een periscoop te bewonderen als de bezoeker fysiek niet in staat is om trappen te beklimmen. Welke kunstenaar men hier kan verwachten? Denkt men aan werk van Antonis Pittas, Mark Lewis en Chto Delat?

Het thema werk bevat drie belangrijke onderdelen met onder andere een ruimte waar werken plat gelegd kunnen worden, bijvoorbeeld het werk van Franz Erhard? Men kan dan onderzoeken in hoeverre de bezoeker het tactiele karakter van textiel mag ervaren. Ook wordt voorzien in een ruimte met video's. En er is plaats voor het werk van Dan Peterman, de in een cirkel neergelegde kleurige kussens zal hier zeker een plek vinden, met op de vloer het prachtige tapijt van Bas van Beek.

De collectie zal de bezoeker uitdagen en dwingen om het verhaal opnieuw te beleven en te interpreteren. Want de bezoeker met zijn eigen interpretatievermogen staat centraal en zal kunst als een fysieke ervaring kunnen beleven. Men krijgt de kans om kunst in een museum te ontmoeten en het gevoel te krijgen of je thuis bent, of men de kunst in de eigen wereld meeleeft. Begrijp dat het  een emotionele ervaring kan zijn die men de komende jaren veelvuldig in verschillende stadia kan ondergaan.

De nieuwe maand mei staat in het teken van deze verrassing!