In de Salon: Henri van Nuenen
Vrienden Van Abbemuseum

In de Salon: Henri van Nuenen

kleurrijk kunstenaar
14/03/2019

Zou het inderdaad waar zijn dat kleuren iets zeggen over iemands persoonlijkheid? Als dat waar is, dan kan men gemakkelijk een kleur aan Henri van Nuenen koppelen. Dat moet rood zijn, want zowel zijn werk als zijn optreden straalt activiteit uit. En deze kleur wordt gezien als het symbool voor dominantie, zelfverzekerdheid, resultaat gerichtheid. Toch was rood vroeger een kwetsbare kleur. Er bestaat een mooi verhaal over de schilder William Turner die de kleur rood in zijn werk gebruikte, hoewel hij het dramatische karakter van de kleur kende,  de kleur toch zonder scrupules gebruikte. Hij was op de hoogte van het gevaarlijke karakter van karmijnrood dat karmozijn als grondstof heeft , maar hij negeerde dat. De  kleur karmijnrood is de meest vlammende rode kleur en Turner trok zich er niets van aan dat het de volgende dag alweer verdwenen kon zijn. En  soms was de kleur al direct na de presentatie van het schilderij verbleekt en als kleur onherkenbaar. Gelukkig worden nu andere grondstoffen gebruikt die wel in staat zijn om de tijd redelijk ongehavend te doorstaan en durven we de kleur rood nu wel te koppelen aan Henri van Nuenen.

Henri van Nuenen gaf een wervelende show rond zijn werk als kunstenaar in de Salon van de Vrienden. Het is niet nodig om hier alle werken die hij toonde te behandelen, u kunt alles nogmaals uitgebreid zien op de bijgevoegde presentatie. Maar wat opviel en iedereen een gevoel van optimisme en blijheid  opleverde, was zijn enthousiaste en humorvolle stijl van vertellen over zijn werk. Vooral het begin was verrassend. In de jaren tachtig ontdekte hij de bijzondere kracht van het kleurenpalet van de WIBRA folder. Voor wie het niet weet, de WIBRA winkel is de Action winkel uit de jaren 80 en 90. De folder die wekelijks in de bus belandde, kenmerkte zich door een bont en opvallend kleurgebruik, een luidruchtige vrolijkheid, waarin kleur aandachtstrekker was voor de producten. Dominant zijn de primaire kleuren rood en geel. De kleuren zijn altijd vlak en nauwelijks genuanceerd. Elke vorm wordt consequent met een zwarte lijn omkaderd. Rood en geel zijn twee kleuren die activiteit en aandacht uitstralen. Rood is dominant, assertief, resultaat gericht, ongeduldig, strijdbaar. Terwijl geel doet een beroep op interactiviteit en overkomt  als enthousiasme.  Geel straalt daarnaast een positief vertrouwen uit en doet een beroep op een hoog tempo. Twee overheersende kleuren die reclametechnisch voor een bedrijf als WIBRA de juiste signalen naar de consument uitstralen. Goedkope, alledaagse huishoudproducten werden op een directe manier aangeprezen met opvallende achtergrondkleuren. Hier werd kleur intensief gebruikt om aandacht te trekken. Niet voor niets durft Henri van Nuenen  te zeggen dat WIBRA de basis vormt voor zijn persoonlijke kleurideeën en kleurpaletten. En wie kan of durft hem dat na te zeggen!

In zijn vroegere werk speelt hij met die kleurpaletten die gebaseerd zijn op de kleurprincipes uit de reclamewereld. Zo maakte hij de omslagen van zijn eerste kunstkleurboeken in knalrood, felblauw en felgeel met zwarte lijntekeningen. De zwart wit tekeningen van Pelvis, Roodkapje, Evoluon girl, poedels, cactussen, en Love birds, werden later uitvergroot en zelfstandig gemaakt tot een uitgesproken collectie behangkunst, waarin felle kleuren gecombineerd werden met hoogglanslakken, goud en zilver. Kleurpaletten waarmee het mogelijk was om  dag- en nachtseries te maken. Zo werd de serie  Love Birds uitgevoerd in een overdag en avondkleurpalet. Volvlakkleuren werden uitgevoerd in handmatige zeefdruk. Pop art kunstenaars als Andy Warhol, John Wesley en Roy Lichtenstein waren voor Henri voorbeelden van kunstenaars met uitgesproken kleurgebruik, refererend aan de consumptiemaatschappij. Eenvoudig, helder, agressief, krachtig. Het uitbannen van enige emotie in kleur sprak hem aan. Want Henri gebruikt kleuren als communicatie middel, wat niet altijd betekent dat hij ze ook mooi vindt. 

De groot formaat zeefdruk ‘Bij Oma’, was de start van het project Zomerheide. Kleuren kregen steeds meer een inhoudelijke betekenis. Licht geel, roze en lichtblauw werden hier gebruikt om een goedkope uitstraling te geven aan de wereld van caravans. Van deze prent maakte hij een serie van 9 prenten waarin het kleurpalet veranderde van de dag naar de nacht. Als het avond wordt is het gezicht van oma gifgroen geworden, een kleur die hij ontleent aan de plastickleur van de Hulk, een stripheld uit zijn jeugdjaren. De spanning tussen Oma en Roodkapje met het mes op tafel en de blaffende rode hond op haar zwarte jurk in een onschuldig lijkend eettafereeltje in een caravan, worden voelbaar en versterkt door het kleurgebruik.

De tekeningenwereld van Zomerheide vindt zijn oorsprong in het vakantie vieren als jonge Henri met familie in het vakantiepark van Philips in de Somerense Heide, begin jaren 70. Zomerheide is een doorlopend beeldverhaal geworden uitgevoerd in een serie groot formaat tekeningen, die digitaal worden uitgewerkt op aluminiumpanelen.

Zomerheide is steeds meer een plek geworden waar nieuwe gebeurtenissen plaatsvinden en  waarin de oorspronkelijke bewoners van het park zoals Oma, Roodkapje en De jager nog zijdelings figureren. Bloedworsten en gladiolen spelen een belangrijke inhoudelijke rol in het beeldverhaal en zijn terugkerende beeldelementen in zijn hele oeuvre. Het kunstmatige landschap ZOMERHEIDE wordt steeds meer gevormd door eigen kweekbloemen, de FATAL FLOWERS.

In de serie Femme Fatale wordt  de figuur Roodkapje samengebracht met gladiolen en tripsen. De Femme Fatale vertoont op haar blote rug een metaalachtig insect, de Trips. Een trips is zeer schadelijk en niet te bestrijden klein insect dat in zeer korte tijd een heel veld met gladiolen kan vernietigen.  Dus tekent Henri van Nuenen  strakke geometrische vormen die de onverbiddelijkheid van het insect benadrukt. Geen zachte weke organische vormen, maar harde militaristisch aandoende lijnen. De serie Femme Fatale bestaat uit 7 verschillende kleurversies van Roodkapje met 7 verschillende tripsen in edelmetaal op haar rug.

Henri laat zich inspireren door traditie en volkscultuur, autobiografische verwijzingen, en steeds meer door de botanische plantenwereld, waarin hij gefascineerd is door overwoekeraars, krachtige oerplanten, de overleveraars. In zijn eigen bloementuin worden jaarlijks bijzondere bloemen opgekweekt die gebruikt worden voor teken- vorm- en kleurexperimenten.

Zo vindt Henri gladiolen fascinerend door zijn kleur, zijn vorm, maar ook door het oubollige karakter dat aan de bloem is gegeven. Zijn gladiolen zijn in zeer felle kleurpaletten uitgevoerd in een stoffencollectie. Op XXL-formaat wordt deze bloem als een imposante schoonheid getoond. De betekenis van deze gladiolen, krijgen in Zomerheide als zwaardbloem een nieuwe betekenis. Henri manipuleert de gladiool in vorm en kleur waarbij hij ver weg gaat van de natuurlijke kleuren en de natuurlijke groei. Zo ontstaan zwarte gladiolen, gouden en blauwe gladiolen.

Planten spelen bijna in al zijn werken een voorname rol. Zeker de planten die wij als hardnekkig onkruid beschouwen zijn voor hem een geschenk uit de hemel. De oerbloem, de overlevaar als bloem is een recent thema in zijn werk.

De kleurpaletten in het project Zomerheide zijn steeds meer verfijnd en genuanceerder geworden. In de ontwikkeling van zijn nieuwe tekeningen wordt lichtwerking omgezet in kleur. In het donker op een looppad wordt een bloedworstkunstje uitgevoerd in kunstlicht. De uitdrukking van sfeer en atmosfeer is steeds meer bepalend geworden voor de gekozen kleuren. 

Als bijna logisch vervolg op het maken van kunstmatige kleurpaletten fotografeert Henri oerbloemen en gladiolen in kunstlicht. Zijn laatste foto’s van gladiolen zijn opmerkelijk, omdat hij met behulp van ledlicht een ander en onverwacht kleurenpalet laat zien, een combinatie van kleuren die in de natuur niet voorkomt. Uiteindelijk zijn deze foto’s weer een uitgangspunt voor nieuw grafisch werk.

Henri van Nuenen, hij maakte voor degene die deelnemen aan het project De Kunstmap een mooie prent, waarop twee Zagers een bloedworstshow ten beste gaven. Een prent vol spetterende kleuren, fantastische figuren en omlijst door oeroude heremoes planten in fascinerende kleuren.  

Piet van Bragt