In de salon: Reinoud van Vught
Vrienden Van Abbemuseum

In de salon: Reinoud van Vught

12/06/2017

Geschreven door: Johan ter Haar

De avond begint als Johan ter Haar de door Reinoud van Vught geschreven inleiding van zijn boekje Rijp Fruit De Pont Editie voorleest.

Handleiding

Een paar druppels paynes gray uitblazen en dan mengen

met rood, geel, turquoise, goudgroen en - indien nodig - wit,

direct op het papier.

Zwarte wortels en takken laten uitmonden in bladeren.

 

Dan het probleem. Alles staat meteen goed:

Het moment afwachten om verder te durven gaan.

Of het is fout:

Alles op alles zetten om er nog iets van te maken.

 

Gooi er door schoongespoelde kwasten vervuild water over

zodat alles vloeit. Meng eventueel.

Vervolgens wachten tot water en verf droog zijn.

Als het nog niet goed is

alles herhalen, simultaan over een paar werken.

 

Tenslotte is er de grens:

lukken of falen, euforie of deceptie, bewaren of verscheuren.

 

Waarschuwing

Het zijn geen bloemen en planten die ik schilder.

Ze lijken er op.

Het is geen narcis of roos, je moet er alleen maar aan denken.

Als ze dan toch moeten bestaan

zijn het beelden van een postapocalyptische tijd,

van het moment na de nucleaire clash,

als dat wat groeit vreemde afmetingen en vormen aanneemt.

 

Als Reinoud het woord neemt en zich afvraagt of er eigenlijk wel een rode draad in zijn werk zit, blijkt later dat dit misschien toch het geval is. Hij begint met een artikel uit een dagblad waarin milde kritiek op zijn werk staat, dit in vergelijking met de ongenuanceerde kritiek die tegenwoordig via social media wordt verspreid. Met tips voor de kunstenaar die over zijn eigen werk mag rollen, zijn plasje mag doen en dergelijke. 

Reinoud van Vught kan men groeperen onder De Tilburgse School. Dit was een geuzennaam voor vijf kunstenaars die in de nabijheid van Tilburg wonen. Als groep proberen zij hun krachten te bundelen om beter contacten te kunnen leggen en exposities te organiseren. Om dat groepsproces te illustreren vertelt Reinoud over een ark die hij samen met Piet Hein Eek maakte. Deze ark was een zwevende houten rechthoek waar binnenin kunstwerken hingen en waaronder beelden van Guido Geelen konden staan. De ark was onder andere in De Pont en bij de Nederlandsche Bank te zien.

Met Marc Mulders heeft Reinoud regelmatig samengewerkt, ze zochten elkaar op, maakten samen werk en gingen daarna steeds weer hun eigen weg. Bij De Pont heeft eerst Marc Mulders twee jaar in een gastatelier gewerkt. Reinoud volgde hem op  en werkte daar eveneens twee jaar als gast in het museumatelier. In een atelier als laboratorium setting ontstaan spontaan ideeën. Pas als het werk het atelier verlaat is het kunst. Bij alles wat Reinoud maakt weet hij niet van te voren wat het eindresultaat zal zijn. Ideeën ontstaan procesmatig en het eindproduct is daar het resultaat van.

Reinoud werkte daarvoor op de zolder van een klooster.  Hij kon daar gratis gebruik van maken. Dat kwam goed uit omdat hij niet dacht ooit iets met kunst te kunnen verdienen, want na zijn studie op de academie was het crisis. Op deze zolder in het klooster lagen allerlei kruisbeelden te verstoffen die hij probeerde als stilleven te schilderen. Maar dat werkte niet. Hij heeft ze daarna op de grond gelegd, met papier erbovenop en met behulp van spiritus en houtskool afdrukken  van de beelden gemaakt. Zo ontstonden een soort lijkwaden. Dit procedé was zeer brandgevaarlijk. Het bleek uiteindelijk een terpentinebom te zijn op een houten zolder met daaronder, als aanstekelijk gezelschap,  rokende paters!

Bij experimenten met vloeibare verf op doek lekte er rode verf door de houten vloer op een Mariabeeld dat daaronder stond. Een pater kwam informeren of dit van Reinoud afkomstig was, anders was er een wonder geschied!  Onder de doeken heeft hij daarna als bescherming papier gelegd en toen gebeurde een echt wonder. Op het papier was iets mooiers ontstaan, door toeval en niet door het proces te sturen. Daarna heeft hij veel werk gemaakt met nat papier, verf en lange droogtijden. Door deze werkwijze bolt het papier op en  krijgt men een strandeffect.

Dit effect heeft hij mogen vertalen naar een groot wandkleed voor het provinciehuis in Den Bosch. Als niet-textiel kunstenaar, in samenwerking met het Textielmuseum, gebruikte hij verschillende soorten garens in het kleed door elkaar, met bijbehorende effecten. (zie film)

Voor het toen net opgerichte VanGoghhuis in Zundert heeft Reinoud van tempex tafels gemaakt door delen met brandend houtskool te bewerken. Dit heeft hij later toegepast ook om grote beelden te maken en te beschilderen die werden tentoongesteld in het Natuurmuseum in Tilburg, als prehistorische koppen naast een potvis.

Het tempex gebruikte hij opnieuw voor een opdracht voor twee kunstwerken in de openbare ruimte  Als voorbeeld heeft hij  een kapel van Jos Bedaux genomen, een bekende architect in Tilburg. Hij bouwde twee torens als een soort echo van het kapel van Bedaux,. Eén op 2/3 en één op 1/3 van de grootte van de kapel. Voor de binnenkant van de torens is de bewerkte tempex in beton afgedrukt waardoor allerlei structuren ontstonden. De plaatsing van de toren had zo'n grote impact dat het alleen mogelijk was door het afsluiten van de weg naar Goirle.

Het maken van een werk op papier is net een zaadje planten, een druppeltje of een kleine beweging waaruit iets gaat groeien. Reinoud werkt op 600 grams dik papier met mooie schepranden en hij gebruikt het volledige papier. Papier is wel kwetsbaarder dan doek, want het blijft zuigen en kan wellicht beter (en kostbaar) worden beschermd door het werk in te lijsten, met als bijkomend nadeel de spiegeling van het glas. Op papier werken is  ook heel anders dan op doek. Het is niet mogelijk om net zoveel lagen verf te schilderen als op doek.

Reinoud laat een aantal werken zien die hij laatst heeft gemaakt. Er worden veel vragen gesteld over de soort papier, de verf en het werkproces.  Hij maakt hij veel werk waarvan er na selectie maar een aantal overblijven. Vloeitechnieken worden gecombineerd met gestuurde schildertechnieken.

Voor een tentoonstelling (najaar 2017) in de Pauluskerk van De Heilige Driehoek in Oosterhout maakt hij een  rechthoekig zwevend werk met vier grote papieren werken van 2-3 meter, als een soort kroonluchter, met gedachten aan hemel en aarde, plooien van kleding, ribben, monsters, wortels, bloemen, hemelvaart en piéta's.

Reinoud kan lang werken aan een beeld, soms maanden of jaren, waarbij hij steeds iets toevoegt of overschildert, het werk evolueert en verandert. Meestal heeft hij 10 to 20 werken tegelijk onderhanden. Hij legt vaak het werk op de grond vanwege de vloeibare verf en is bezig als een monnik op de knieën werkzaam. Pas als hij het werk ophangt is er afstand en dan is hij vaak positief verrast dat het dan mooier is dan op de grond.

Hij wisselt perioden met werken op doek af met periodes met werken op papier. Bij schilderijen moet de verf zelf het licht wat er in zit opbrengen. De verf is fluweelachtig met marmerpoeder als onderlaag. De beelden openbaren zich als na een nucleaire ramp wanneer alles gaat groeien in grote vormen. Dit thema is een verklaring voor de dingen die hij doet en geeft hem de vrijheid om daar mee door te gaan, om te zoeken naar rust en onrust, kleuren en vormen. De mooiste momenten zijn voor hem als hij een ontdekking doet en niet weet waar dat naar toe leidt.

Hij heeft twee jaar gereserveerd om in zijn atelier te zoeken naar nieuwe beelden. Hij heeft zich opgesloten om tot nieuwe dingen te komen en dus weinig tentoongesteld.

Tenslotte laat Reinoud de 25 werken zien die bij De Pont worden uitgegeven en die in zijn boekje staan. Deze worden niet tentoongesteld. Ze verdwijnen direct onder de mensen die het gekocht hebben.  Vandaar dat Reinoud er zelf een boekje van heeft gemaakt.

Voor de kunstmap van de vrienden heeft Reinoud een editie gemaakt waarbij alle werken uniek zijn! Dit deel van de kunstmap zal in 2018 verschijnen.

Een docent van de academie zei dat Reinoud denkt vanuit de verf. Een aantal van de resultaten hiervan hebben we deze avond kunnen zien.

Al met al een zeer boeiende avond, verzorgd door een begenadigd kunstenaar.

 

Bekijk hier de presentatie.