In de Salon: Tijs Rooijakkers
Vrienden Van Abbemuseum

In de Salon: Tijs Rooijakkers

de Supertoll als wervelend engagement
17/05/2019

Niet voor niets begint Tijs Rooijakkers zijn verhaal in de Salon van de Vrienden met een jeugdfoto. Twee vriendjes die vuurtje stoken. Een gietijzeren pot hangt boven het vuur, vastgebonden aan een driehoek van oude takken. Een oud stuk touw houdt alles bijeen. Op de gezichten van de twee vriendjes tekent zich het plezier af van het primitieve vuurtje stoken en wat er eventueel uit volgt, iets ondefinieerbaar opeten uit de oude gietijzeren pot?

Tijs is in de salon gekleed is een keurig kostuum. Zo zie ik dat voor het eerst bij hem. Ik ken Tijs als een werker, iemand die bezig is met materiaal, uitgedost in een kostuum dat tegen een stootje kan. Soms met pet, soms zelfs een muts om hem te beschermen tegen de kou. Want Tijs is een werker! Hij is niet de stille dromer in een atelier, maar iemand die de wervelwind in zich draagt. Dat blijkt al uit zijn eerste tekeningen die hij laat zien. Papier waarop met brede lijnen, getekend vanuit de schouder, de motoriek van zijn eigen lichaam zich voortzet in de tekening. Vlekken ontstaan tijdens het werk en worden getolereerd. Tijs laat het materiaal met hem samenwerken.

Dan verschijnen de gebogen planken die contrasteren met textiele vormen in expositieruimten, maar ook buiten tussen bomen hangen vormen van natuurmaterialen die hun beweging aan de wind ontlenen.  Windvangers die doen denken aan Aziatische zeilschepen, een jonk, die door het bos voorbijvaart.

De buigzaamheid van beukenhout dat in een door Tijs zelf ontworpen stoommachine verbogen wordt, kan tot bijzondere vondsten leiden. Wat dacht u van roeiboten die gaandeweg door hun snelheid in het water de romp van de boot in een aerodynamische maalstroom zien verdwijnen waardoor de boot in het water zijn functie verliest en zijn weg als vliegende vogels in het bos vervolgt?

In 2013 maakt Tijs zijn Supertoll in HET OOG van het Van Abbemuseum. Samen met de rapper Fresku ontstaat een dynamisch werk dat omhuld wordt door tekst en beeld van Fresku. Eerst wordt de gebogen achterwand bedekt met een muur van beukenhouten planken. Hierop schrijft Fresku teksten en maakt tekeningen zodat een wand ontstaat die meer is dan een muur, maar de drager is van de poëzie en het maatschappelijk engagement. In tweede instantie, na het buigen van de houten planken, een activiteit die in het openbaar gebeurt, groeit langzaam een tollende vorm. Daarna wordt het project voortgezet in de Eindhovense stadswijk Woensel, waar het kunstproject steeds meer een maatschappelijk happening wordt. 

In samenwerking met het Sociaal Design Collectief Tante Netty worden de bewoners ingeschakeld bij de verwezenlijking van het kunstwerk, zodat het niet de plastiek van Tijs wordt, maar een kunstwerk van de hele wijk. 

Honderden vrijwilligers komen zo in aanraking met kunst en bemerken dat een kunstwerk iets kan vertellen over hen en de gemeenschap waarin zij wonen. 

Tante Netty zoekt naar mogelijkheden om jonge kunstenaars de kans te geven nieuwe ideeën in de wijk en voor groepen mensen vruchtbaar te maken. Zij wil verbindingen creëren, sociale uitdagingen aannemen en ziet de kunst als een medium om bij te dragen aan een gezond en betrokken cultureel klimaat. Kunst is bij Tante Netty iets wat dicht bij de iedereen moet staan. Kunstenaars moeten de kunst van het internet naar de huiskamer brengen. Kunst is niet alleen maar iets wat digitaal bekeken kan worden. Kunst hoort bij mensen. 

Maar nu is de Supertoll!! weer terug in het Van Abbemuseum, in de toren van het museum. En de toren is natuurlijk de beste plek voor de tol als men de sociale dynamiek die de tol wil uitstralen even wil loslaten. In de 25 meter hoge ruimte komt de supertol als een wervelwind naar beneden. De gebogen houten planken die vanuit het dak van de toren ogenschijnlijk omlaag vallen lossen samen op in een enorme Supertoll. De teksten die door Fresku en de deelnemers van de workshops in de wijk Woensel op de planken zijn geschreven en getekend, geven een extra betekenisvolle laag aan het kunstproject.
Het is te begrijpen dat na zijn boeiende inleiding in de Salon, Tijs de vrienden meenam naar de toren. De toren is 25 meter hoog en de Vrienden hebben zich over de verschillende verdiepingen verspreid, zodat Tijs letterlijk op allerlei niveaus zijn aanstekelijk enthousiasme voor het project kon overbrengen.

 

Klik hier om de presentatie van Tijs Rooijakkers te bekijken.

Piet van Bragt