Programma

Lidwien van de Ven, Tanah Merah (Papua), 2016
tentoonstelling

Lidwien van de Ven

FRAGMENTS [of a desire for revolution]
28/01/2017 - 09/04/2017
over de relatie tussen Nederland en Indonesië
Conservatoren: Christiane Berndes

FRAGMENTS [of a desire for revolution] is een nieuw werk van Lidwien van de Ven dat vanaf 28 januari te zien is in de projectruimte van de tentoonstelling De collectie nu. In 2014 nodigde het Van Abbemuseum Van de Ven uit een werk te maken over het koloniale verleden van Nederland in Indonesië. Een geschiedenis die het huidige Nederland voor een belangrijk deel heeft bepaald. Het resultaat is een installatie die bestaat uit foto's op groot formaat, gecombineerd met video en documentair materiaal.  

FRAGMENTS

Tijdens een verkennend onderzoek in 2015 bezocht Van de Ven de 60ste herdenking van de Konferensi Asia-Afrika (de Bandungconferentie), een bijeenkomst in 1955 waar 29 Afrikaanse en Aziatische landen samenkwamen om economische en culturele samenwerking  te stimuleren en weerstand te bieden aan de koloniale overheersing. Een van de hoogtepunten was de openingsspeech van president Soekarno. Hij stelde vragen over identiteit en hoe we wensen samen te leven in een globaliserende wereld – vragen die nog steeds relevant zijn. Ook in 2015 vond in Den Haag de International People’s Tribunal plaats waar de militaire staatsgreep van 1965 werd onderzocht en de daaropvolgende massamoord op naar schatting 500.000 tot 1.000.000 communisten, etnische Chinese burgers en aanhangers van de linkse partijen. Deze geschiedenis blijft tot op de dag van vandaag gevoelig en betwist.

Daarop besloot Van de Ven onderzoek te doen naar  de Nederlandse rol in de geschiedenis van het communisme in Indonesië en stuitte op de inspirerende rol die de Nederlander Henk Sneevliet speelde. Hij richtte in 1914 de Indische Sociaal-Democratische Vereeniging op, die later overging in de communistische partij van Indonesië, de PKI. Deze werd tegengewerkt door de Nederlandse koloniale machten, die de ontwikkeling van het communisme en zijn streven naar onafhankelijkheid onderdrukten. Toen de communistische opstand van 1926/1927 tegen de koloniale overheerser mislukte, antwoordde Nederland door de rebellen te verbannen naar Boven-Digoel, een afgelegen gebied 500 kilometer stroomopwaarts van de rivier Digul in Papoea-Nieuw-Guinea. Hier stichtten de Nederlanders de interneringskampen Tanah Merah en Tanah Tinggi. Van de Ven’s presentatie is gebaseerd op deze locaties.

In het huidige Tanah Merah zocht ze naar sporen van het voormalige interneringskamp waarvan de geschiedenis voor velen zo goed als vergeten is geraakt. Ze bracht de geschiedenis in kaart met behulp van verschillende bronnen, zoals de publicaties van bannelingen als I.F.M. Salim en Raden Sukaesih, en van L.J.A. Schoonheyt, die tussen 1932 en 1934 als dokter in het kamp werkzaam was. Verder archiefonderzoek in Nederland en Jakarta gaf aanvullende perspectieven. De eerste bannelingen werden verdreven dankzij de zogenaamde Exorbitante Rechten van de gouverneur-generaal om de rechtspraak te omzeilen. Dit betekende ook dat beroep niet mogelijk was. Papoea was berucht om de vele ziekten, zoals malaria en zwartwaterkoorts, die hoogtij vierden en de aanwezigheid van kannibalen. Het was een strijd om daar te overleven. Alhoewel eind jaren twintig de verhalen over de verschrikkelijke leefomstandigheden in het kamp Nederland wel bereikten, werd het kamp niet opgeheven. Pas in 1943 werden de bannelingen naar Australië geëvacueerd, als gevolg van de dreiging van de Japanse bezetting en de angst van de Nederlandse autoriteiten dat de bannelingen wellicht zouden samenspannen met de Japanners. 

Een aantal overgebleven gebouwen werd in de jaren negentig aangewezen als historische monumenten om de strijd om onafhankelijkheid te herdenken. 

Opening

Op zaterdag 28 januari vindt de officiële opening van deze tentoonstelling plaats. Om 15.00 uur is er een artist talk op zaal met kunstenaar Lidwien van de Ven, curator Christiane Berndes en het publiek (locatie: 2e verdieping nieuwbouw). Voor gratis entree tijdens de opening, graag online reserveren via deze link.

Lidwien van de Ven

Lidwien van de Ven is vooral bekend als fotograaf. Ze bezoekt gebieden in de wereld waar grote maatschappelijke veranderingen gaande zijn. Dit zijn vaak gebieden waar de complexiteit en gelaagdheid van de werkelijkheid wordt gereduceerd tot een aantal stereotypen. Haar interesse gaat uit naar hoe dit proces werkt. Als een archeoloog speurt ze naar sporen uit het verleden en het heden. Ze is op zoek naar het bijna onzichtbare en ongrijpbare moment waarop de hedendaagse realiteit zich ontvouwt en er scheuren ontstaan, die nieuwe interpretaties en perspectieven mogelijk maken. Ze vertaalt dit proces in foto's en installaties die met buitengewone precisie zijn samengesteld.
Lidwien van de Ven woont en werkt in Rotterdam en Berlijn.

Subsidiegevers

Het onderzoek, de presentatie en de aankoop van dit werk werden mogelijk gemaakt met steun van het Mondriaan Fonds en de BankGiro Loterij.


Lidwien van de Ven is onderdeel van:


Lidwien van de Ven bestaat uit:

Geweest

Mede mogelijk gemaakt door

Home

Bezoekers in het Van Abbemuseum 
Foto: Boudewijn Bollmann
Bezoekers in het Van Abbemuseum 
Foto: Boudewijn Bollmann