OWNNOW - René Daniëls

tentoonstelling

OWNNOW René Daniëls

08/07/2017 - 03/09/2017
onderdeel van het Deviant Practice onderzoeksprogramma

OWNNOW - op de tweede verdieping van het Collectiegebouw - bevat een selectie van tekeningen en schilderijen uit het archief van de Stichting René Daniëls, waarvan een groot deel is ondergebracht in het Van Abbemuseum. De tentoonstelling is samengesteld door Sara Giannini als onderdeel van het Deviant Practice onderzoeksprogramma.

De geselecteerde werken zijn gemaakt in verschillende decennia en kennen verschillende stadia van voltooiing. Veel van deze werken werden nog niet eerder getoond. De presentatie volgt Daniëls’ deconstructie van taal, ruimte en tijd, en gebruikt geen onderschriften, data of titels. Voltooid en onvoltooid bestaan naast elkaar, grenzen tussen verleden en toekomst vervagen, zodat ze onze opvattingen over geschiedenis en toe-eigening problematiseren. 

Voorafgaand aan de opening van deze tentoonstelling vormde OWNNOW de basis van een reeks workshops die Giannini organiseerde in samenwerking met performancekunstenaars Mercedes Azpilicueta en Stav Yeini. Op drie opeenvolgende dagen was OWNNOW het podium voor performances: ontmoetingen met individuen van wie het spraakvermogen onze definitie van taal verruimen. Samen experimenteerden ze met verschillende vormen van lichaamstaal en brede opvattingen over tijd en interpretatie.

In de geest van deze workshops nodigen we bezoekers uit om de tentoonstellingsruimte te ervaren als een multidimensionale tijdcapsule waarin we kunnen bewegen en die ons raakt. Loop door de ruimte alsof je door de tijd wandelt en vraag je af: Waar is het verleden? Waar is het heden? Waar is de toekomst?

 

 

Achtergrond

Het archief van René Daniëls is een schoolvoorbeeld van de paradoxen en tegenstrijdigheden die eigen zijn aan het archiveren als handeling waarmee iets naar een onveranderlijk en eeuwigdurend verleden wordt verbannen.

Daniëls was pas 37 jaar oud en op het toppunt van zijn artistieke carrière toen hij in 1987 een hersenbloeding kreeg, waardoor hij niet meer kon schilderen of spreken. Veel van wat in zijn atelier werd aangetroffen, werd in de Stichting René Daniëls ondergebracht en in het Van Abbemuseum gearchiveerd. Het archief is een mix van tekeningen, schetsen, notities en schilderijen met en zonder titel, met en zonder datum, voltooid en onvoltooid, wat leidt tot vragen over artistieke legitimiteit en authenticiteit. Het onderliggende kunsthistorische discours draait om een gewelddadige breuk in het archiveren zelf die de roeping heeft compleet, definitief en eindig te zijn.

Met haar project wil Giannini dit narratief problematiseren en de logica van het archiveren op losse schroeven zetten. Het uitgangspunt voor deze breuk vormt een tekening van René Daniëls die ze in het archief vond. In deze tekening lijken de woorden ’oud’ en ‘nieuw’ op het eerste gezicht door een lijn van elkaar gescheiden, maar komen uiteindelijk samen in een ingewikkeld patroon van bakstenen. Deze onverwachte vondst dwong Giannini het archief te zien als een vergaarbak  van ‘tijdelijkheden’ in plaats van iets dat opgesloten zit in het verleden. Ze ging twijfelen aan de oorzakelijkheid tussen verleden en toekomst die zo typerend is voor een chronologische opvatting over tijd en vroeg zich af: kan de toekomst het verleden creëren en herscheppen?

Vanuit de toekomst bezien ontwricht het artistieke oeuvre van Daniëls alle vooronderstellingen over het archiveren van zijn oeuvre. Zijn complexe en mysterieuze werk weeft een theorie van het onvoltooide en het oneindige, doordat hij ruimte, tijd en taal humoristisch benadert. Veel tekeningen en schilderijen kunnen we interpreten als een meta-kritische reflectie op  kunstgeschiedenis en museologie, die de mythe van chronologie en transparantie ontkracht.

In de tekeningen van Daniëls verandert taal letterlijk in beeldspraak. In relatie tot het visuele teken is taal associatief en dissociatief, altijd verwijzend. Taal manipuleert vaak de manier waarop ruimte en tijd worden uitgedrukt en opent zo de gesloten deuren naar alles wat ‘al gearchiveerd’ was. Vanuit dit perspectief kunnen we misschien de reeks ‘hystoria mysteria’ interpreteren, de woordpaden, de vele sloten en deuren, de beroemde vlinderdassen die zelf tentoonstellingsruimten binnen tentoonstellingsruimten zijn, in een eindeloos spel van spiegelingen.

Daniëls bleef aan zijn schilderijen werken, laag na laag, zelfs nadat ze al tentoongesteld waren. Hij veranderde ook hun titels om ze te onttrekken aan de mogelijke valstrik van afbakening en eindigheid. In die zin is elke René Daniëls een hedendaagse René Daniëls, zonder titel en onvoltooid. René Daniëls spreekt tot ons vanuit de plooien van de geschiedenis.

Sara bedankt Marleen Gijsen en René Daniëls voor hun steun en samenwerking.

Dit onderdeel wordt voor u geblokkeerd omdat het externe cookies bevat. Wilt u deze (en andere) content alsnog bekijken? Door hier op te klikken geeft u alsnog toestemming voor het plaatsen van externe cookies.
Dit onderdeel wordt voor u geblokkeerd omdat het tracking cookies bevat. Wilt u deze (en andere) content alsnog bekijken? Door hier op te klikken geeft u alsnog toestemming voor het plaatsen van tracking cookies.

Homepage