Defne Ayas (2025 - nu)

In september 2025 trad de Nederlandse Defne Ayas (1976), die opgroeide in Istanbul, aan als directeur van het Van Abbemuseum. Haar komst brengt een unieke mix van internationale ervaring, maatschappelijke betrokkenheid, artistiek leiderschap en bestuurlijke deskundigheid mee het museum in.

Carrière

Ayas werkte hiervoor als curator, directeur, docent en redacteur op het vlak van cultuur, politiek, performance, technologie en spiritualiteit. Ze begon haar carrière in 2003 bij het New Museum in New York. Daar ontwikkelde ze onderwijs- en mediaprogramma’s met een focus op kunst, technologie en critical gaming. De afgelopen twee decennia gaf ze vorm aan diverse vooraanstaande internationale kunstplatforms, biënnales en initiatieven. Zo was ze van 2012 tot 2017 directeur van Kunstinstituut Melly (voorheen Witte de With) in Rotterdam. Daar zette ze zich in voor nauwe betrokkenheid van kunstenaars bij tentoonstellingen, opera- en theateropdrachten en publicatie- en archiefprojecten. Eén daarvan zette de transformatie en naamsverandering van de instelling in gang, die in 2020 officieel werd bekrachtigd.

Sinds 2005 is Ayas leidend curator bij Performa, de biënnale voor visuele kunstperformance in New York. Daar coördineert ze een internationaal en stadsbreed netwerk van instellingen en produceert ze programma’s waarin maatschappelijke verbeelding en stedelijke ontwikkeling een hoofdrol spelen. Haar curatoriele werk strekt zich uit over verschillende continenten, waar Ayas baanbrekende biënnales samenstelde. Zo was ze onder andere curator van de 11^e Baltische Triënnale in Litouwen (2012), de nationale presentatie van Turkije op de 56^e Biënnale van Venetië (2015), de 6^e Biënnale van Moskou in Rusland (2015) en de 13^e Gwangju Biënnale in Zuid-Korea (2021).

Van Abbemuseum

In 2005 maakte Ayas kennis met het Van Abbemuseum en in 2010 werkte ze mee aan de tentoonstelling Double Infinity. Met deze unieke expositie, mede geïnspireerd door de Eindhovense kunstenaar John Körmeling, maakte een Europees museum voor het eerst ruimte voor kunstenaars die wonen en werken in China. Vijftien jaar later keert Ayas terug naar Eindhoven, dit keer om als directeur strategisch richting te geven aan de museumprogrammering en de ontwikkeling van de collectie. “Het Van Abbemuseum heeft internationaal een grote en goede naam, die reputatie wil ik graag hooghouden,” vertelt Ayas. De regionale rol van de instelling wil ze laten groeien. “Het museum bevindt zich in een stad die verweven is met de internationale chipinfrastructuur en complexe technologische stromen. Dat imperium van lasers en optica is vruchtbaar terrein waar we ons als museum aan kunnen verbinden. Maar ik kijk verder dan de eigen stad. Met lokaal en regionaal bedoel ik ook Antwerpen, Düsseldorf, Den Bosch, enzovoorts.”

Collectiepresentatie

Ayas trad aan net voor de 90^e verjaardag van het Van Abbemuseum, die in het voorjaar van 2026 valt. Dit jubileum wordt gevierd met een nieuwe collectiepresentatie: Collectie als kosmos. Deze vernieuwende en grootschalige tentoonstelling, vanaf juni 2026 vier jaar te zien, biedt bezoekers een nieuwe kijk op tijd. Daarbij is er aandacht voor niet-chronologische tijd maar ook voor cycli van leven en dood, viering en verlies. Ayas: “In de collectiepresentatie is een grote rol weggelegd voor rouw en verdriet en hoe zij potentie in zich dragen voor hernieuwde energie en wedergeboorte. De regeneratieve tijd. Een verjaardag vieren is mooi, maar ik kijk ook vooruit naar het komende decennium. Hoe kunnen we onszelf opnieuw uitvinden en het museum toekomstbestendig maken?” Daarbij ziet Ayas een transformatie van de instelling voor zich: “Ik vond altijd dat het woord ‘zorg’ in de kunstwereld te veel gebruikt werd. Nu zie ik in waarom die zorg echt nodig is. Geven om het bedrijf, de processen en de professionalisering. Zorgen voor elkaar, maar ook voor jezelf. Dus starten met de binnenkant.”

Herdefiniëring Europa

Zoals bij haar voorgaande projecten, blijft Ayas in het Van Abbemuseum onderzoeken hoe kunst de werkelijkheid, politiek en representatie vormgeeft. In een tijdperk van tegenreactie en terugslag moet volgens haar de rol van het museum worden heroverwogen: “We leven in tijden waarin autoritaire leiders en oorlogseconomieën groeien. Ik zie hierbij een educatieve taak voor ons weggelegd. Ik hoop dat het van Abbemuseum een rol kan spelen bij de herdefiniëring van Europa die nu gaande is. Kunnen we ons laten inspireren door de avant-garde beweging van 100 jaar geleden? Deze groep kunstenaars wilde breken met traditionele musea. Mondriaan, Bourgeois, Pollock en Gordon Matta-Clark: ze zochten allemaal naar destructie en wederopbouw met nieuwe energie.”

Partnerschappen

Met een combinatie van speelse experimenten en een gedegen begrip van gemeentelijk bestuur en besluitvorming, wil Ayas onderzoeken hoe culturele participatie bevorderd kan worden. Daarbij wil ze de samenwerkingen die het Van Abbemuseum in de stad en omgeving heeft, uitbreiden: “Er zijn op dit vlak al veel goede zaadjes aan het kiemen. Denk aan de samenwerkingen met partners in de zorg of daklozenhulp, maar ook het Van Abbe koor. Wat betreft partnerships zijn er geweldige ingrediënten, die moeten de komende tijd meer water krijgen zodat ze verder kunnen groeien. Vervolgens moeten we ze op een slimme manier schalen, waarbij het team van het Van Abbemuseum samen optrekt met de burgers van de stad.”