SANDBAG CASTLE — The future of concrete is now

Kunstenaar Yvonne Mak vertaalt deze vraag naar een zandzakkenkasteel van beton, waarin verschillende CO₂-arme materialen worden samengebracht. De toekomst van beton is nu.

Tegenstrijdigheid

Wat als het materiaal waarop we vertrouwen om ons tegen klimaatverandering te beschermen, hier tegelijkertijd aan bijdraagt?

Sandbag Castle maakt deze tegenstrijdigheid zichtbaar. Honderden ogenschijnlijke zandzakken zijn opgestapeld tot een kasteel, omringd door water. Een zandzak is een van de eerste verdedigingslinies tegen stijgend water; een kasteel is een eeuwenoud symbool van bescherming. Al deze zandzakken zijn in werkelijkheid van beton gegoten.

Beton is essentieel voor de infrastructuur die het moderne leven ondersteunt en beschermt: van woningen, bruggen en energie-infrastructuur tot waterkeringen. Tegelijkertijd veroorzaakt de productie van conventioneel cement en beton aanzienlijke CO₂-uitstoot. De zeespiegel stijgt en extreem weer zorgt ervoor dat de bescherming tegen water steeds urgenter wordt. Hierdoor zijn we afhankelijk van een materiaal waarvan de productie bijdraagt aan de klimaatverandering waartegen we ons juist moeten beschermen.

Sandbag Castle stelt niet voor om simpelweg te stoppen met het gebruik van beton. Het vraagt: met welk beton kiezen we ervoor onze toekomst te bouwen?

De toekomst is nu

Het goede nieuws is dat we niet op een oplossing hoeven te wachten. Beton- en cementtechnologieën met een lagere CO₂-uitstoot bestaan al. Sandbag Castle brengt meer dan tien benaderingen samen, die elk vanuit een andere invalshoek de milieu-impact van beton aanpakken.

Daaronder vallen gecalcineerde klei, SCM & mengsels (Q-Cem, BlueCalc, GROENR, ACT), geopolymeerbeton (RAMAC, INVIE), gerecyclede of baggermaterialen (BlueFiller, BlueCalc, Gewassen betonzand & betongranulaat uit oud beton, Renewi’s FORZ), CO₂-benutting (Paebbl Rebond 300, Clim@Add), lichtgewicht wapening of aggregaten (MasterFiber, LECA M), ondersteunende additieven (MasterCO2re) en zelfherstellend beton (Penetron Admix, Basilisk Healing Agent).

Samen laten deze benaderingen zien dat de mogelijkheden om beton anders te produceren er al zijn. Toch zijn ze nog geen vanzelfsprekend onderdeel van de manier waarop we bouwen. Sandbag Castle stelt daarom niet alleen de vraag wat er technisch mogelijk is, maar ook waarom we nog wachten. De toekomst van beton is niet alleen iets om naartoe te werken. Ze is al begonnen.

Ander perspectief

Mak’s werk vertrekt vaak vanuit een object, materiaal of vorm die op het eerste gezicht alledaags of onschuldig lijkt. Door dit net genoeg te verschuiven, wordt een andere werkelijkheid zichtbaar. Wat vertrouwd lijkt, kan een illusie worden die verborgen tegenstrijdigheden en systemen van macht en extractie blootlegt.

In Sandbag Castle verandert het beeld van een zandkasteel in een verdedigingswerk. Wat op zandzakken lijkt, is in werkelijkheid beton. Het materiaal waarop we vertrouwen voor onze bescherming draagt tegelijkertijd bij aan het probleem waartegen we ons proberen te beschermen.

Mak wijst niet alleen aan wat er misgaat. Door onze blik subtiel te verschuiven, nodigt ze ons uit opnieuw te kijken en ons af te vragen wat we als vanzelfsprekend zijn gaan beschouwen. Sandbag Castle plaatst de klimaatvraag niet in een verre toekomst, maar in het heden. Het probleem is hier. De mogelijkheden zijn hier. De toekomst is nu.